Müselles Nedir Haram Olmayan Şarap

 
MÜSELLES NEDİR ( Haram Olmayan Şarap )
 
Osmanlıca yazılışı müselles :  مثلث
 
Mus̠allas̠ veya müselles Arpça kökenlidir ve üçledi üç yaptı anlamındaki ( sls ) s̠allas̠a ثلث  kökünden gelir.
 

Müselles kelimesinin sözlüklerdeki anlamları ise: Arapça Selase. den) Üç, üçlü. Üçleştirilen. Üç köşeli olan. Üçgen anlamlarındadır Ayrıca bu sözcük  tâze iken yâni gaz kabarcıkları çıkmadan, köpürmeden önce ısıtılıp, üçte ikisi uçup üçte biri kalan üzüm suyu.[1] Üç kere tasfiye olunarak çekilmiş bir cins şarap anlamına da gelmektedir.

Müselles kelimesinin üçlü anlamından hareketle çeşitli tamlamaları da vardır.

İttifak-ı müselles (üçlü pakt) : birinci dünyâ harbine kadar Almanya, Avusturya - Macaristan, İtalya arasındaki anlaşma.
müselles-i şimalî :  Astroljide  Kuzey yarım küresinde bulunan üç parlak yıldızdan meydana gelen bir yıldız kümesi,
müselles muvâzenesi :  üçgenin ölçü hatalarını gidermek için tatbik edilen hesap sistemi.[2]

Müselles kelimesinin eski edebiyatta karşımıza çıkan en yoğun anlamı, taze iken içine üç defa otlar karıştırılarak, üç kere tasfiye edilerek çekilen [3] şaraba veya üzüm suyu şırası şeklindedir. İçine çeşitli otlar karıştırıldığı için ve üç defa da tekrar çekildiği için şarap olmaktan çıkartılan bu içki veya bu tür şarap haram olmaktan çıkmış kabul edilmiştir.  Eski metinlerde “ Sülüsanı gidip, sülüsü kalıncaya kadar tarh edilmiş, üzüm şırası “ [4]olarak da tarif edilmiştir.

Müselles şarap olabilecek hale gelmiş olan üzüm suyundan yapılmış şıranın üçte ikisi gidene kadar üç defa kaynatılıp içinde çeşitli otları katıldığı ve üzüm suyunun üçte bire düşene kadar kaynatıldığı bir tür içecek olduğu da[5] anlaşılmaktadır. Bu çeşit üzüm şırasının şerbet veya şurup niyetine içilmesi de haram sayılmamıştır.

“Şayet üzüm suyu (asır) üzerine dökülüp, ondan sonra hepsinin üçteikisi gi­dinceye kadar pişirilirse, zikredilenin aksine olur. Çünkü latîf olduğu için önce su gider. Ya da sudan ve şirâ'dan gider. Böyle olunca giden, üzüm suyunun (şirâ'nın) üçte ikisi olmaz.”[6]

Bu tarifler içinde en açıklayıcı bilgi şu şekildedir. “ Bir kilo üzüme iki kilo su katarak bu karışımı bir kilo kalıncaya kadar kaynatmakla elde edilen şıra “

Divan, halk ve tasavvuf şairleri bu noktadan hareketle üzüm suyu, şarap, şıra, şurup,  Bintü'l inep ( Üzüm kızı )  Duhter-i Rez ve müselles kelimeleri arasında çeşitli anlam oyunları, latifeler ve söz cambazlıkları üretmişlerdir.  Şarap ve müselles kimi zaman da sevgilinin ağzı ve dudaklarındaki suya benzetilmiştir. Tabi ki bu defa sevgilinin ağzını veya dudaklarını üç defa kana kana içmek gerekir.  Bu şekildeki şarabı içmek veya sevgilinin dudağını emmek helal hale gelir.

Leblerinden alsam üç bûse olur kanım helal
Kim müselles olıcak derler haram olmaz şârap   İbn-i Kemal

Müselles kaynatıp bint-i inepten zâhid-i sâlis
Selâse akdi ile pek safâlanmış  helalinden    Sünbüzade Vehbi

Vehbi bu  beyitte riyakâr softanın üzüm suyundan müselles kaynatıp üç defa içtiğini ve helal olduğuna emin olarak çok zevklendiğini anlatmaktadır.

Müselles sohbeti kesret gerekmez
Olan mahbub sânî câm sâlis              Zati

Müselles sofrasının kalabalık olması gerekmez ki. Bir o sevgili bir kadeh bir de ben olayım yeter.

Murabba hamrı müselles deyü satar zâlim
Şarabın üstüne hürmet biraz da hile katar    Nedim

Murabba eski devrilerde kaynatılıp dondurulmuş meyve suyu anlamına da gelmektedir. Nedim bu şiirde  meyhanecinin meyve suyunu müselles diye  sattığını, şaraba su katarak da müselles diye verip harama hile kattığından söz eder.

Üç bâbet edip meclisi sâki bize mey sun
Zühhad geçene hardeli, yârâna müselles     Sabit

 Babet etmek üçe bölmek, zühhad  ise zahitler softa geçinenler demektir. Buna göre  Sabit, meyhaneciye meclisi üçe böl, bize şarap getir, zahitlere hardal suyu yarenlere de müselles  ver.

Üç günde bir selâse-i gassâle eylerem

Eşref bu bezgâhta hiç işret etmesem Eşref Paşa



Sofi müselles der içer şarabı,
Gelir nısfet ile nasahat verir,
Sim gibi aguşa çeker dilberi,
Sorsan eğer başka bir suret verir.   Erzurumlu Emrah 

İLGİLİ YAZILARIMIZ 
  

KAYNAKÇA

  • [1] https://www.luggat.com/m%C3%BCselles/1/1
  • [2] https://www.osmanice.com/osmanlica-22534-nedir-ne-demek.html
  • [3] A.T.Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar, MEB, 1996, S. 369
  • [4] A.T.Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar, MEB, 1996, S. 369
  • [5] https://kitap.fetvalar.com/durer/konu-380.htm
  • [6] https://kitap.fetvalar.com/durer/konu-380.htm





Şahamettin KuzucularAdmin / Erkek / 1/20/2016