Erkan-ı İstiare ve Erkan ı Teşbih Nedir.

 

Erkan-ı İstiare

İstiare söz sanatındaki dört parçadan her biri;  istiare sanatlarının cüzleri ve unsurlarıdır.  

Bilindiği gibi istiare sanatı Açık  ve kapalı istiare ( Açık İstiare: Sadece kendisine benzetilen kullanılır.

Kapalı İstiare:  Sadece benzeyen kullanılır.) olmak üzere iki türe ve dört unsura dayanır.  İstiare ise teşbihin benzeyen ve kendisine benzetilenlerden sadece birisi ile yapılan bir sanattır. ( Bkz  Türk Edebiyatı ve Şiirinde Söz Sanatları Yard. Doç. Dr. Nurullah ÇETİN)

Teşbih  ise aralarında hakikaten veya mecazen  benzerlik bulunan şeyleri bir birine benzetmektir ve teşbihin dört unsuru vardır.  Bunlar:

  • a)      Müşebbeh ( Benzeyen)
  • b)      Müşebbeh ün bin  ( Kendisine benzetilen)
  • c)       Vech i şebeh benzeyen ve kendisine benzetilen arasında kurulan ilgi,
  • d)      Vasıta- ı teşbih  ( benzetme yönü)

Şeklindedir.

İstiare tam teşbihin yarısıdır. Bu durumda  istiare ile yapılan ek manaya müstear adı verilir. Bu durumda İstiarenin dört unsuru ise  şu şekildedir:

  1. a)      Müstear ( müşebbehin manası) yanı benzeyenin anlamı
  2. b)      Müstearın minh: Yani  benzeyenin manası
  3. c)       Müstearın leh: müşebbehin manası
  4. d)      Cami: benzeyen ve kendisine benzetilen arasında kurulan ilgidir.

 

Erkan ı Teşbih:

Teşbih sanatını oluşturan dört unsura, dört parçaya denir. Teşbih  aralarında hakikaten veya mecazen  benzerlik bulunan şeyleri bir birine benzetme sanatıdır.  ( Bkz Divan Şiirinde Yergi Amaçlı Söz Sanatları Prof.Dr. Mine Mengi) )  Erkan-ı Teşbih ise  teşbihi  oluşturan dört unsur demektir.  Teşbihi oluşturan dört unsur şunlardır.

 

  • a)           Müşebbeh ( Benzeyen)
  • b)           Müşebbeh ün bin  ( Kendisine bezetilen)
  • c)            ech i şebeh benzeyen ve kendisine benzetilen arasında kurulan ilgi,
  • d)           Vasıta- ı teşbih  ( benzetme yönü)

Şeklindedir.

 

İLGİLİ BAŞLIKLARIMIZ VE LİNKLERİ





Şahamettin KuzucularAdmin / Erkek / 1/20/2016