Divan Nedir Divan ile Kurulan Terkip Tamlama ve Terimler



Divan Nedir Divan ile Kurulan Terkip Tamlama ve Terimler

 

Kelime Anlamı: Divan  Arapça kökenli bir kelimedir. Arapçadaki anlamı  esasen toplanma yeri, toplanma, bir amaç ve iş için bir araya gelme, yazıları bir araya getirme,  defter tutma,  manalarındadır.   

Kelimenin sözlükteki anlamları:

a: Devlet adamlarının kurduğu meclis, cem yeri, toplantı

b: Divan şairlerinin  şiirlerini topladıkları  eser

c: Sedir, üzerinde  bir çok kişinin oturabileceği oturmak için yapılmış eşya  

 

Devlet Kurumlarında Divan

Hz Ömer zamanında  hükümet dairesine, devlet işlerinin  hizmet ve vazife işlerinin tutulduğu defterlere divan denmiş kelime zamanla genişleyerek kurum, kuruluş, toplantı vb anlamlarında kullanılmıştır. Divan kelimesi  devlet yönetiminde parlamento, meclis, batı dillerindeki Lordlar Kamarası kelimesinin karşıladığı gibi kurul, meclis, daire ve kurum anlamlarında kullanılmış, bu manaları ile bir çok kurum, kurul, daire  veya meclis adı olmuştur. İslam devletlerinde idari yargı, maliye, askerlik ve yönetimle ilgili işleri yürüten kurul ve dairelere  divan adı verilmiş, divanla ilgili pek çok terim ve tamlama üretilmiştir

 

Divan : Meclis Toplantı Yeri

Divan-ül-Harac:  ( Emevi- Abbasilerde ) Mali işlerle ilgili divan,  alınan haraçların tutulduğu maliye muhasebe defteri

Divan-ür-Resail:  ( Emevi- Abbasilerde ) Hükümet merkezinden valilere ve valilerden de merkeze gönderilen mektupların toplandığ yer ve defter emini

Divan-ül-Müstagallat: ( Emevi- Abbasilerde ) Devletin çeşitli gelirlerine bakan divan

Divan-ı Hümayun:  ( Osmanlı) Büyük divan. Devletin en ileri gelenlerinin katıldığı  büyük divan

Müstevfi Divanı:, Devletin mali işlerine bakılan divan  ( Selçuklu )

Tuğra ve İnşa Divanı: ( Selçuklu )  Selçuklularda Sultanın vilayetlerle ve eyaletlerle haberleşmesini sağlayan  berat, nişan veya menşur denilen hükümdar tuğrasını taşıyan, arazi ve tayinlere ait vesikaları veren  kurum

Müşrif Divanı (Divan-ül-İşraf):  Devletin mali ve askeri işlerinin yolunda gidip gitmediğini teftiş eden kurum

Divan-ı arız: Divan-ı Arz: askerin maaş ve levazımatını temin eden kurum

Yüce Divan:  Adli  amaç için kurulan yüksek mahkeme

Eb’ul Müslim Divanı: Heybetli ve haşmetli divan.

 

Müzikte Divan:

 

Divan sözcüğü Müzik alanında  da  terim olarak kullanılmıştır.

Divan sazı; bağlama ailesinden bir çalgı.

Divan (müzik); Klasik Türk müziğinde ise en az üçer kıtalık şiirlerden bestelenen şarkıları tanımlayan bir terim olarak kullanılmıştır.

 

 

Edebiyatta Divan:

 

Hz Ömer zamanında  hükümet dairesine  ve devletle ilgili, hizmet maaş, görevlendirme kayıtlarının tutulduğu defterlere  divan adı verilmiş kelime bu manadan hareketle şairlerin şiirlerini topladıkları defter anlamında da kullanılmaya başlanmış, şairler şiirlerini toparladıkları defterlere divan demeye başlamışlardır.

Türk Edebiyatında ilk Divan Ahmet Yesevi’nin Divan-ı Hikmettir. 

DİVAN  VE TERTİBİ İÇİN BKZ





Şahamettin KuzucularAdmin / Erkek / 1/20/2016