Aşık İbreti Hayatı (Hıdır Gürel- Terzi Hıdır)

 
Aşık İbreti (Hıdır Gürel- Terzi Hıdır)

 ( d. Kayseri Sarız- Kırkısrak köyü- 1920-  Ö. İstanbul5 Kasm 1976 ) 

 

Asıl adı Hıdır Güreldir.  Âşık İbreti'nin dedeleri Malatya'nın Akçadağ ilçesinin Harunuşağı köyünden [1]

Kayseri'nin Sarız ilçesine bağlı Kırkısrak köyüne gelip yerleşmiş olan bir ailedir. Kaynaklar baba adının Ali ana adının da Sultan olduğunu yazmaktadır. Babası at sırtında köy köy dolaşıp öteberi satarak geçimini sağlayan bir çerçidir. [2]

Aşık İbreti, Rumi 1336, miladi 1920 yılında doğmuştur. Asıl adı ise Hıdır'dır. Küçük Hıdır, daha üç yaşında ilken annesi Sultan ölünce yetim kalır. Babası  bir müddet sonra Hatice isimli  bir kadınla evlenir. Hıdır’ı üvey annesi  büyütür ve Hıdır’ın üvey annesinden   beş tane kardeşi daha olur. [3]
İbreti, henüz on yedi, on sekiz yaşlarındayken  devrin geleneklerine göre   evlendirilir. Eşi ise teyzesinin kızı Sultan adındaki bir kızdır. Bu sıralarda köşkerlik (ayakkabı tamirciliği)  ve ayakkabı yaparak geçinmektedir.

 

 Askere gider üç yıl askerlik yapar e  askerde iken babasını kaybeder. Askerlik dönüşü Maraş'ın Afşin ilçesine giderek biçki, dikiş öğrenir. 1950 yılında Kırkısrak köyünden  Sarız’a taşınır ve terziliğe başlayarak on sekiz yıl burada  terzilik yapar. Âşıklık geleneğine ise bu yıllarda heves duymuş, okumaya da bu yıllarda başlamıştır. Geceleri gaz lambasının ışığında sabahlara dek okuma yazma öğrenmeye çalışır. Bu dönem aynı zamanda Kırkırsak şeyhleriyle birlikte Şöbeçemen de ki şeyhler meçlisine dâhil olur. [4]

 

Alevi bir âşık olan İbreti, peş peşe altı çocuk sahibi de olur. İbreti, Sarız'da kalırken diğer kardeşleri ile üvey annesi  İstanbul'a taşınırlar. 
 İbreti, geçim darlığı çektiği için çeşitli mesleklere atılır. Saz yapıp satmak, diş çekmek, madencilik, en son fotoğrafçılık gibi işler de yapmıştır. 

İbreti'nin dâhil olduğu  meclisin dedesi ise Aziz Baba’dır. Aziz Baba’nın dergâhına gide gele saz çala çala meclisin en baş müdavimlerinden biri haline gelerek  “ Babahgân” olmuştur. Aziz Baba’nın dostları arasında İbreti’ye Mücrümi ve Ali Kamke' den  sonra üçüncü sırada yer vermiştir. [5]

 

İbreti, geçim darlığı çektiği hatta biraz da sebatsız veya değişken bir ruh haline sahip olsa gerek,  çok çeşitli mesleklere   atılır. Saz yapıp satmak, diş çekmek ve fotoğrafçılık  [6]gibi işlerde çalışır. Bir ara maden arama işlerine dahi bulaşan İbreti, lakap olarak dahi aldığı terzilik işlerinde de bıkıp, son olarak fotoğrafçılıkta karar kılar. Fakat Sarız’da elektrik olmadığı için bu işte de çok zorlanır.

Sarız’da elektrik olmadığı için  olsa gerek Elbistan’a göçer ve mesleğini orada devam ettirir. 1967'de patlak veren Elbistan olayında  dükkânı tahrip edilince  tekrar Sarız’a döner ancak geçim darlığı nedeniyle İstanbul’a göçmek zorunda kalır. 

İstanbul’daki yeni hayatını çok uzun sürdüremeyen İbreti, 5 Kasım 1976 tarihinde İstanbul’da ölür. [7]

Şiirleri  Osmanlıca yazılmış el yazma bir cönkte  bulunmuştur.  Bu şiirleri İbreti ile aynı köyden olan Mustafa Duman (Kıyno) tarafından okunmuş ve büyük oğlu Haydar tarafından yeni Türk alfabesine aktarılmıştır. [8] İbreti'nin birçok eseri pekçok sanatçı tarafından eserleri bestelenmiş ve icra edilmiştir. [9] Paul Koerbin adlı Tazmanyalı bir akademisyen İbreti hakkında bir makale yazmış ve birkaç şiirini İngilizce ‘ye çevirmiştir.

 

İbreti, en çok 19. yüzyılda yaşamış ünlü Alevi-Bektaşi şairi  Harabi Baba’nın - Edip Harabi'nin - etkisi altında kalmış, kitapları arasında  Harabi Baba’nın  el yazma cönkü de bulunmuştur. [10]  Şiirlerinde Seyrani, Dertli ve Erzurumlu Emrah’ın etkileri de fark edilmektedir. Şiirlerinde  zaman zaman dini ve tasavvufi konulara değinmiş bazı şiirlerinde  Arapça ve Farsçayı da kullanmışsa da dili öz  ve durudur.

 

Aşık ibreti Terzi Hıdır Sarız  TÜM Şiirleri,

 

  

Önemli Halk Ozanlarımız ( İlgilendiğiniz isme tıklayınız )

Kayıkçı Kul Mustafa  Katib , Erzurumlu Emrah  Erzurumlu Aşık Sümmani  ,  Divriğili Deli Derviş Feryadi ,  Aşık Yemini Derviş Muhammet ( Malatya- Arguvan) ,  Aşık Ferrahi ,  Kağızmanlı Hıfzı  ,  Musa Merdanoğlu  ,  Posoflu Aşık Müdami  Deliktaşlı Ruhsati ,  Âşık Şenlik,  Ercişli Emrah  ,  Âşık Ardanuçlu Efkari,   Şarkışlalı Talibi Çoşkun ,  Kaygusuz Abdal  ,  Kul Himmet Üstadım , Arapgirli Aşık Fehmi Gür Tokatlı Nuri , Dadaloğlu ,  Karacaoğlan

 

 

 KAYNAKÇA

 

[1] Hüseyin Aldoğan Bir Ozandan Günümüze ve Çağlara Kalan Dizelerin Üstadı İbreti, https://www.ibreti.net/medya/makalaler/152-huseyinaldogan1

[2] Âşık İbreti / Adil Ali Atalay Vaktidolu 11-12s 

[3] https://www.turkuler.com/ozan/asikibreti.asp

[4] Hüseyin Aldoğan Bir Ozandan Günümüze ve Çağlara Kalan Dizelerin Üstadı İbreti, https://www.ibreti.net/medya/makalaler/152-huseyinaldogan1

[5] https://www.alevicanlar.net/konu/asik-ibreti-hidir-gurel-hayati.7372/

[6] https://www.ozanlar.biz/ibreti.html

[7] https://www.turkuler.com/ozan/asikibreti.asp

[8] İrfan Gürel, https://www.ibreti.net/

[9] İrfan Gürel, https://www.ibreti.net/

[10] İrfan Gürel, https://www.ibreti.net/



KAYNAKÇA / İLGİLİ LİNKLER
1 Kayseri Efsaneleri
2 Everekli Seyrani Hayatı Edebi Kişiliği
3 Deliktaşlı Ruhsati Sivas Hayatı Edebi Yönü
4 Kayseri İli Tarihi,Kültürel ve Doğal Güzellikleri
5 Erciyes kralı harmancık yurdu (Kozanoğlu )
6 Kayseri İlinden Geldim Buraya Deyişme
7 Aşık Edebiyatı Genel özellikler
8 Avşarların Âşıkları
9 Konyalı Aşık Şem'i Hayatı ve Şairliği
10 Dadaloğlu'nun Hayatı Hakkında Tespitler
11 Kozan dağı karlı ...Kozanoğlu Destanı 13





Şahamettin KuzucularAdmin / Erkek / 1/20/2016