Grotesk Nedir Edebiyat Resim Ve Tiyatroda Grotesk

 

Groteks Nedir

 

Eski Yunanca kryptē / κρυπτη : (crypta’nın kökeni) gizli, saklı

Latince crypta (grotta’nın kökeni); dehliz, mahzen

İngilizce grotesque, fantastik, ürpertici, çok çirkin

Fransızca (algemeen) grotesque

İtalyanca grottesca (grotesque’in kökeni); mağaramsı, yeraltı dehlizi

Almanca grotesk

 

Yunanca kökenli bu sözcüğün sözlüklerdeki anlamları:  Aşırı abartılı boyutlarda, gülünç, komik, tuhaf, şaşırtıcı, akıldışı, karışık , karmaşa yaratan  gibi anlamlara gelmektedir.

Grotesk kelimesi Roma dönemine ait yapılarda bulunan, insan, hayvan ve çiçek figürlerini gülünç bir şekilde birleştiren abartılı ve şaşırtıcı süsleme tarzını ifade etmek için kullanılmış, bu terim edebiyatta, resimde mimaride ve tiyatroda kullanılan bir terim haline de gelmiştir.

Grotesk terimi ile gotik edebiyat ve sanat arasında yakın bir anlam alakası bulunur.  ( bkz GOTİK SANATI VE HEYKELCİLİĞİ )

 "Gotik" ortaçağ sanatını tanımlamak için kullanılan bir kelime iken korkunç, şatafatlı, grotesk, çok sayıda kültürün  ve farklı fikirlerin kaynaşması sonucu ortaya çıkan devasa görünümlü  ve şatafatlı mimari akımı ifade eden bir terime dönüşmüştü. [1].

 

Edebiyatta Groteks

Groksk kelimesi edebiyatta gülünç görünüşlü şaşırtıcı tipler,  konuşması ve telaffuzu garip, kaba çirkin karakterler veya gülünçlüğüyle dikkati çeken kelimeler için kullanılan bir terimdir.  

Bu terim edebiyatta karışık özellikler gösteren deneme mi, makale mi;  roman mı hikâye mi, gezi yazısı mı olduğu pek belli olmayan karışık yazılar için de kullanılmıştır.

Grotesk tabirini edebiyatta bir terim olarak ilk kullanan kişi Hugo olmuştur. Hugo,  Cromwell önsözünde (1827),  groteski insanda kalmış olan hayvansılığın sembolü olarak görmüş; grotesk yanın, insanoğlunun tanrısal yanı olan yüceliğinin karşıtı olduğunu belirtmiştir.  ( bkz CROMWELL ÖNSÖZÜ VE İÇERİĞİ )

Edebiyatta grotesk karakteristik özellikleri tam olarak belli olmayan tasvirler ve hikayeler için de kullanılmıştır.

 

Tiyatro Terimi Olarak Grotesk

Kabalık derecesinde gülünç, tuhaf, şakalaşmaları hayli bayağı, bağdaşmaz durumları, karşıt görüntüleri şaşırtıcı biçimde birleştiren, temelde ciddi ama görünüşte gülünç ve abartılı olan güldürü tarzına grotesk t oyun denmiştir.   Bu tip oyunlar ironik konulara değindikleri gibi kara komedi ve absürt tiyatro da denilen özelliklere de kayabilen oyunlardır. ( bkz ABSÜRD TİYATRO )

Grostesk oyunlarda gerçek üstü yanları olan, olay durum, tavırlarda vb aşırıya veya karmaşaya kaçan kahramanlar, durumlar, kıyafetler, olaylar vb de olabilir.  

Resimde Grotesk

Grotesk, nesneleri absürt (sıra dışı) özelliklerle betimlemek,  varlıkları gerçekte olduğundan farklı hallere dönüştürmek canlıların değişik özelliklerini harmanlayarak resmetmek şeklinde de anlaşılmıştır.

Grotesk’in motif seçimi ve teması, alışılmadık, uyumsuz, korkutucu özellikler taşır”. Grotesk resim insan ve hayvan şekilleri ile bitki ve çiçek figürlerini bir araya getirmek şeklinde bile uygulanabilir.  (J.Swiff, F.Goya vb.).  Karikatürler de aslında bir çeşit grotesk çizim tarzıdır.

 

[1] https://www.edebiyatvesanatakademisi.com/Icerik.aspx?a=/e/ARAMA/HEYKEL-SANAT-UYGARLIKLAR/GOT%C4%B0K-SANATI-VE-



KAYNAKÇA / İLGİLİ LİNKLER
1 Gotik Sanatı ve Heykelciliği
2 Gotik Resmi ve Ressamları
3 Komedya Komedi Tarihçesi Özellikleri Türleri
4 RESİM SANATI VE SANATÇI
5 RÖNESANS NEDİR VE HEYKELCİLİĞİ
6 RÖNESANS DÖNEMİ HEYKELTRAŞLARI:
7 RÖNESANS RESMİ VE RESSAMLARI
8 Barok Sanatı ve Heykelciliği
9 Barok Resim
10 Barok Sanatı Üslubu Dönemi ve Genel Özellikleri
11 Klasisizm Akımı
12 REALİST RESSAMLAR :
13 Sürrealizm (Gerçeküstücülük) İSMAİL ÇETİŞLİ





EsaAdmin / Erkek / 8/24/2016