HÂB NEDİR ŞİİRLERDE  UYKU

 

HÂB NEDİR 

hâb :  خواب

Osmanlıca yazılışı hâb :   خواب

Hâb kelimesi Farsça kökenlidir. Türkçe ve Osmanlıcaya da bu dilden girmiştir. Sözcüğün Türkçe karşılığı ise uyku, uykuya dalmak şeklindedir.

Hâb kelimesi ile çok sayıda terkip ve tamlama kurulmuştur.

hâb-ı âdem : (Yokluk) : ölüm uykusu.

hâb-ı câvîd: ebedî uyku- ölmüş olmak

hâb-ı ecel: ecel- ölüm uykusu.

hâb-ı gaflet: gaflet uykusu, uyku ile uyanıklık arası, uykuya dalmak üzere

hâb-ı girân: ağır uyku.

hâb-ı hargûş:  çok hafifi uyku, tavşan uykusu, kuşkulu uyku; hileli uyku, uyurmuş gibi yapmak

hâb-ı nâz: naz uykusu, uykuda imiş gibi cilve yapmak

hâb-ı nûşîn: tatlı uyku, derin uyku

hâb-ı perişan:  rahatsız uyku, perişan şekilde uyumaya çalışmak

hâb-ı pür-ıztırâb: ıstırablı uyku.

hâb-ı rahat: rahat uyku dinlenme uykusu.

hasret-i hâb: Uyku hasreti

niyyet-i hâb: Uykuya niyet etmek

 

Hâb kelimesi divan şiirinde çok sık karşımıza çıkar. Uyku anlamı gibi gerçek anlamı ile kullanılması yanı sıra uyuyan sevgili, sevgilinin uyuması ile alakalı pek çok hayal ile birlikte kullanılır. Şairin sevgili hayali nedeni ile uykuya dalamaması, sevgiliyi düşünmekten gözüne uyku girmemesi, hicran nedeni ile uyuyamamak, uykusuzluk nedeni ile harap olmak, sevgili ile ayrı kalmaktan dolayı göze uyku girmemesi mevzuları şiirlerimizde uyku ile alakalı en sık görülen durumlardır.

Çeşmümde hayâlün geleli hâb mı kaldı

Ya hicrün ile aglamadan âb mı kaldı      Şeyhülislam Yahya

 

 Füsûnı yâda gelür eyleyince niyyet-i hâb

 O âhuvâne nigâh itdi çeşmi hasret-i hâb  Enderunlu Hasan Yaver

 

Dağıtdun hâb-ı nâz-ı yâri ey feryâd n'eylersin

Edüp fitneyle dünyâyı harâb-âbâd n'eylersin     Şeyhülislâm Bahayi Mehmed Efend

 

Gözlerün şol mestdür kim hâb ana hâcet degül

Leblerün ol mül durur kim âb ana hâcet degül      Cem Sultan 

 

Baht uyansun çeşm-i mestün hâbdan bî-dâr kıl

Göz yumup açınca bâg-ı dehri nergis-zâr kıl      Aşık Çelebi

 

Ben göz açmam hâbdan bîdârdır gönlümdeki

Gerçi ben mestem velî huşyârdır gönlümdeki    Enderunlu Vasıf 

 

 



KAYNAKÇA / İLGİLİ LİNKLER
1 Divan Şiirimiz , Batıcı Eskiciler ve Şiir Güzergâhımız
2 Divan Şiirinde Aşk ve Beşeri Sevgili
3 Divan Şiirinde Sevgili Aşık Rakip Tasavvuru ve Beyitlerle Örnekleri
4 Divan Edebiyatının Kaynakları
5 Divan Şiirinde Bezm Adabı ve Eğlence Anlayışı
6 Divan Şiiri Tarzları Hikemi Tarz Sebk-i Hindi Türkî Basit
7 Divan Şiirinde Yergi Amaçlı Söz Sanatları Prof.Dr. Mine Mengi)
8 Divan Edebiyatında Bülbül Andelip Hezârdan
9 Divan Şiirinde Ressam Bihzâd Mazmunu
10 Divan Edebiyatında Sakinameler ve Şairleri





EsaAdmin / Erkek / 8/24/2016