AD DURUMU VE EKLERİ ( İsmin Halleri ve ekleri )


 
AD DURUMU VE EKLERİ ( İsmin Halleri ve ekleri  )  
 
 
Kelime türü ve dalı: İsim, dil bilgisinde bir terim 
 
İng, case ending, 
Frnsz. Suffix  de cas,  
Almn,  sufix de  Kasusu
 
Osmanlıca: isim halleri ekleri .
 
Adların yalın, yönelme,  kalma, çıkma, ayrılma, belirtme, uzaklaşma hallerini belirten eklerdir.  İsmin yalın , i, e, de, den  halleri de denir. İsmin i hali, e, hali, yalın hali, çıkma, uzaklaşma hali vb.
 
Ev-
Ev-i ,
Ev- e,,
Ev-de,
Ev- den
Ev-in 
 
“İsmin hali- ismin hal ekleri: İsmin başka bir sözcükle ilgi kurmak için aldığı ek veya ekler”. [1]
“sözcükleri belirtme (yükleme), yönelme, bulunma ve ayrılma çıkma açılarından tanımlayan, sözcüğün yalın hâli ile hâl eki almış durumlarından her biridir”
Adların yalın, —i, — e, — de, — den durum ekleriyle çekimlenmesi: Ev, evi (ev—i), eve (ev—e), evde (ev—de), evden (ev—den) gibi.
 
Türkçedeki Ad Durum ekleri şunlardır:
 
A) Belirtme durumu eki ve değişimleri  :-i, -ı, -ü, -u; -y-i, -y-ı, -y-ü, -y-u (ev-i, bal-ı, göz-ü, kol-u; bahçe-y-i, kapı-y-ı, üzüntü-y-ü, korku-y-u) vb.
 B) Yönelme durumu eki ve değişimleri : -e, a; -y-e, -y-a (ev-e, bal-a; bahçe-y-e, kapı-y-a) vb.
C) Kalma durumu eki ve değişimleri :-de, -da, -te, -ta (ev-de, bal-da, sepet-te, sokak-ta) vb
Ç) Çıkma durumu eki ve değişimleri  :-den, -dan, -ten, -tan (ev-den, bal-dan; sepet-ten, sokak-tan) vb.
D) Tamlayan durumu eki ve değişimleri şöyledir :-in, -in, -ün, -un; -niri, -nın, -nün, -nun (ev-in, bal-ın, göz-ün, kol-un,bahçe-nin, kapı-nın, üzüntü-nün, korku-nun) vb.
 
 
[1] Prof. Dr. Vecihe Hatipoğlu, Dilbilgisi Terimleri Sözlüğü, AÜ. DTCF Yayınları, Ank. 1982 s.9