Kaçkar Dağları ve Çamlıhemşin Milli Parkı Dosyası


Kaçkar Dağlar

Kaçkar Dağları, Türkiye'nin kuzeyinde, Doğu Karadeniz sahili boyunca uzanan dağ sırasının adıdır. Kaçkarlar Kuzey Anadolu Dağları'nın doğudaki bölümünü oluşturur. Doğusunda 3500 m, batı kesimi 2000 m yüksekliğe kadar ulaşan zirveleri vardır. En yüksek noktası olan Kaçkar Kavrun Dağı 3932 m yüksekliktedir.

 Kaçkar dağlarının doğu kesimi 1994 yılında milli park ilan edilmiştir. Milli parkın büyük bir bölümü Rize ili Çamlıhemşin ilçesi sınırları içinde, küçük bir bölümü de Artvin ili Yusufeli ilçesi sınırları içinde kalmaktadır.

Kaçkar Dağları, çok ince bir sahil hattının hemen arkasında duvar gibi birden yükseliverir. Dik olan kuzey örtüsü, sık ve bol yağış alması sebebiyle sık ormanlıdır. Bölgede fındık, çay, tütün ve zeytin, kiraz ve narenciye yetiştirilir. Doğudaki alçak bölgelerinde de Türkiye'nin pirinç üretim merkezleri bulunur. Çok dik zemine sahip ya da zemin emniyeti olmadığından herhangi yetiştiriciliğe uygun olmayan alanlarda, kısmen yoğun bir şekilde ormangülü örtüsü hâkimdir.

Kaçkar Dağları'nın Kuzey doğusunun sahil kesimlerinde ise son zamanlarda kivi, yaban mersini üretimine başlanmıştır. Şeker hastalığında ilaç kadar etkili olan karayemiş meyvesi ve kestane ormanlıklarından yararlanarak yüksek rekoltede kestane balı üretimi yapılmaktadır. Yüksek bölgeler mera olarak da kullanılır. Ormanlar en başta göknar, kayın ya da karışık orman olarak şekillenmiştir. Orman sınırı 2000 m ile 2300 m arasında bulunur.

"Kaçkar" ismi farklı anlamlarda kullanılabilmektedir:

  • Verçenik'den Altıparmak'a kadar tüm dağ silsilesi
  • bu silsilenin merkezi bölümünü oluşturan Kavrun Dağları
  • tüm silsilenin en yüksek doruğu olan Kaçkar Kavrun Dağı

Kaçkar Dağları; dağcılık, kaya tırmanışı, trekking, rafting ve kayak gibi sporlar için bir merkez haline dönüşmüştür. Bölgenin kendine özgü doğası ve kültürel yapısı, çok sayıda yerli ve yabancı turisti çekmektedir. Dağların önemli bir bölümü doğal park sınırları içinde yer almaktadır.

Kaçkar Dağları Milli Parkı ve Fırtına Vadisi

Kaçkar Dağları Milli Parkı 8 ana dağ kütlesinin oluşturduğu ve Kuzey Anadolu Dağları’nın en önemli zirvelerinin bulunduğu bitki, hayvan, kuş, tarih, turizm , yaylacılık bakımlarında da bir büyük kütleyi temsil etmesi açısından çok önemli bir coğrafyadır.

“ MP alanının da içinde bulunduğu Kafkasya Ekolojik Bölgesi, doğal ılıman kuşak ormanları, zengin biyolojik çeşitliliği, yüksek endemizmi ile dünyanın en önemli 25 ekol[1]ojik bölgesinden biri olarak kabul edilmektedir. Fırtına Vadisi Ormanları; WWF, UNEP ve IUCN gibi dünyanın en büyük doğa koruma kuruluşlarının kurduğu “Dünya Koruma İzleme Merkezi” tarafından Avrupa’daki “daha iyi korunmaya acil ihtiyacı olan 100 orman” (100 Forest Hotspots)’dan biri olarak ilan edilmiştir.  [2]

Kaçkar Dağları Milli Parkı 51.550 Hektar Alanı kapsamaktadır. Milli Parkın Büyük bir bölümü Rize İli Çamlıhemşin İlçesi ve bir kısmı da Artvin İli Yusufeli İlçesi sınırları dâhilinde kalmaktadır.

“Milli Park, birçok buzulla birlikte buzul gölleri, 1700 m’lere kadar inen buzul vadileri ve pleistosene ait neredeyse tüm buzul izlerinin, sirklerin ve moren depolarının görüldüğü ve alp orojenezinin tipik etkilerinin izlenebildiği  bir alandır.” [3]

Milli parkın yayıldığı bu bölge tarihi ve Turistik açıdan da son derece önemli bir alandır.   Bölge de pek çok tarihi ve kültürel eser vardır. Bu açıdan en önemli yer Çamlıhemşin’dir. Çamlıhemşin’deki kaleler, köprüler ve konaklar ile zengin folklor geleneksel yayla yaşamı, yayla ve ot biçme şenlikleri gibi etkinliklerin de olması ile bu doku daha da zenginleşmektedir. Kaçkarlarda yükseltinin kısa mesafede artması yaylacılık etkinlikleri ve yayla yerleşim alanlarının ortaya çıkmasına yol açmış,böylece Kaçkar Dağlarında ayrıca yayla yaşam kültürü ve sosyal yaşantısı artı bir değer olarak ön plana çıkmıştır.

Yörenin daoğal dokusundaki zenginlik ve güzellik Yayla Turizmi açısından son derece dikkate değer bir bölge hale getirmesini yanı sıra yörede termal suları ve kaplıcalar da bulunmaktadır. Örneğin yörenin en tanınmış yerlerinden birisi olan Ayder Yaylası 1987 yılında Turizm merkezi ilan edilmiş, romatizmal hastalıklar, iç hastalıkları, kadın hastalıkları ve cilt hastalıklarına şifa verdiği iddia edilen, 260 metre derinlikten gelen 50 derece sıcaklığındaki kaplıcalarından faydalanılabilmesi için modern Turistik tesieler inşa edilmiştir.[4]

Çamlıhemşin ilçesi hudutları dâhilinde yer alan Ayder, gürgen dibiyle Aşağı ve Yukarı Ambarlık ( Gelin Tülü ) şelalesi, yayla evleri, çiçekli düzleri, türlü çiçeklerdin elde edilen balı ve şifalı kaplıcasıyla sırtını Kaçkarlar'a dayamış, çam örtülü yamaçlarla kaplı cennet görünümündedir.[5]

Yöre hayvan varlığı bitki zenginliği ile de son derece önemlidir. “Alanda varlığı saptanan memeli tür sayısı 30 olarak bulunmuştur.” [6] Sansar, yaban domuzu, su samuru, karaca, tilki, geyik, porsuk, kurt, ayı yaban keçisi bunlardan bazılarıdır. Kuşlardan sülün, kartal, doğan, atmaca, şahin, yaban tavuğu vb. yaban hayvanları bulunmaktadır.[7]

Avrasya yüksek dağlık habitatının en iyi örneklerini sergileyen Soğanlı, Kaçkar ve Karçar Dağlarını içinde barındırmaktadır. Bu özelliği  dolayısıyla “önemli kuş alanı” statüsü kazanan tek dağlık alandır (YARAR, MAGNIN, 1997).

Kaçkar Dağları Milli Park sahasında 11 Köy ve 44 Yayla bulunmaktadır. Bu Köy ve Yaylara araç ile ulaşım ( dolmuşlarla ) Rize İli Pazar İlçesi ve Artvin İli Yusufeli İlçelerinden sağlanmaktadır. [8]

Görülebilecek Yerler:

Başta Fırtına Deresi ve Hemşin Deresi olmak üzere, bitki çeşitliliği ve zenginliği ile fauna çeşitliliğinin yoğunlaştığı bütün vadiler görülmeye değer niteliktedir. Fırtına Deresi Vadisinde yer alan Zilkale Harabeleri kültürel açıdan önemli bir değer taşır. Aynı zamanda, yörenin sosyal -kültürel ve ekonomik mekansal görüntüsünü sergileyen yayla yerleşimleri hem doğaya uyumu hem de mimari değerleri ile ziyaretçileri etkileyici özellikler taşımaktadır. Bu yayla yerleşimlerinin başlıcaları, Ayder yaylası ve kaplıcalarıdır.

KONAKLAMA 

Çamlıhemşin ilçesi ,Ayder yaylası başta olmak üzere yayla yerleşim alanları ile Milli Park mahalli yetkilerinin kontrolü altında ve yetkililerin göstereceği yerlerde çadırla ve karavanla konaklama sağlanabilir.

Milli Park Alanındaki Tarihi ve Kültürel Değerler

1. Zir Kale (Zil Kale, Kale-i Zir: Aşağı Kale)

2. Kale-i Balâ (Yukarı Kale, Varoş Kale)

3. Elevit Kalıntıları

4. Çat Köprüsü

5-Tarihi Konaklar

6-Hodoçur ve Vartivor Geleneksel Yayla Şenlikleri.

Bu eserlerden 14. yüzyıla tarihlendirilen Zir Kale ve Kale-i Bala aynı zamanda 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak ilan edilmiştir.

KAÇKAR MİLLİ PARKININ DİĞER ÖZELLİKLERİ 

Kaçkar Dağlarının batısındaki Fırtına Deresi ve doğusundaki Hemşin Deresi zengin bir flora ile kaplıdır. Bu bitki örtüsü karstik flora özelliğindedir. Bu bitkisel örtünün 3000 metreye kadar ulaştığı görülür Kaçkarlar 3000 metre yükseklikte bitki örtüsü barındıran tek yerdir.

Ülkemizde çok eski buzullaşma tabakaları ile günümüzde de buzlaşmanın birlikte görüldüğü ender yerlerden birisi de Kaçkar Dağlarıdır. Bu sahada birçok buzullarla birlikte; buzul gölleri, buzul vadileri, sirkler ve mazeler bulunmaktadır.[9]

Ülkemizde ender bulunan ve  Bakir Orman denilebilecek ormanlık alanları da vardır. “Türkiye’nin tek Şimşir Ormanı kabul edilen Şimşir Mesçeresi Şenyuva’da 1.5 ha’lık alanı kapsamaktadır.  “   [10]

“ Dünyada sadece üç yerde deniz kenarında oturarak 3.937 m.lik yüksek dağ kütleleri seyredilebilmekte, bunlardan biriside Rize sahillerinde bulunmaktadır” [11]

''Bölgede faaliyet gösteren onlarca dağcılık ve fotoğraf kulübü her mevsim parkta etkinlikler düzenliyor. Bu güzellikleri gelip göremeyenlere, bunu bir film karesiyle anlatmaya çalışıyorlar. İkizdere, Çat, Fırtına, Çağlayan vadileri bünyelerinde farklı güzellikleri barındırıyor. Kaçkar Dağları Milli Parkı yerli ve yabancı turistlerin her mevsim uğrak yerleri arasında bulunuyor. Türkiye'nin önemli turizm alanları arasında yer alan Kaçkar Dağları bölge turizmine de katkı sağlıyor. Her mevsim ziyaretçilerine farklı aktiviteler sunan Kaçkar Dağları Milli Parkı'nda dağcılık, kaya tırmanışı, rafting, tracking ve kayak sporları yapılabiliyor.'' [12]

Kaçkar Dağları Milli Parkına Nasıl Gidilir Güzergah Özellikleri

Çamlıhemşin-Rize arası 62 km. Ayder-Çamlıhemşin arası ise 17 km. dir. Milli Parkın güney bölümüne ise Erzurum-Artvin Devlet Karayolunu kullanarak Yusufeli İlçesi, Sarıgöl Köyü, Altıparmak Köyü ve Yaylalar Köyü geçilerek ulaşılabilir.

Ayder güzergâhından ulaşım; 16 km uzaklıktaki  AYDER YAYLASIndan başlar. AYDER YAYLASInda ülkemizin sayılı kaplıcalarından olan Ayder Kaplıcası bulunmaktadır. Bu yayla Milli Park Sahası içinde olmakla birlikte Turizm Merkezi ve Belediye Mücavir alam kapsamındadır.  Ayder, Çamlıhemşin ilçesinin 19 km. güneydoğusunda 1300 lü yıllarda Hemşinliler kurmuş olduğu Rize'nin Çamlıhemşin ilçesinin 19 km güneydoğusunda yeralan 1350 m rakımda ladin ve kayın ormanlarıyla kaplı yeni gelişmekte olan bir yerleşim birimidir.[13] Bu yaylada yaklaşık küçük büyük 25 adet otel ve pansiyon bulunmaktadır. Bunların çoğunluğu aile işletmeciliği şeklinde çalışmaktadır.( Bkz : AYDER YAYLASI VE GÜZELLİKLERİ )

Ayder güzergâhından Kaçkar Dağlarına ulaşım: Ayder Yaylasını takiben Kalegon Mevkiine, Kalegon Mevkiinden Avusor Yaylası ve Galer düzü mevkilerine çıkılır. Galer düzü mevkiinden Yalanı Yayla, Palakçur Yayla, Aşağı Ceymakcur Yayla ve Aşağı Kavron Yaylalarına çıkılır.

A.Kavron Yaylasından araçla Y.Kavron Yaylasına çıkılır. Burada kahve ve pansiyonlar mevcuttur. Buradan yaya olarak Göller Mevkiinden geçerek Serdar'in Sırtına ulaşılır, buradan Kaçkar Dağı Buzulları izlenir. Serdar'in Sırtından zor bir parkur olmasına rağmen mezovit ( Öküz Yatağı) Mevkiine inilir. Buradan profesyonel dağcılar buzullardan tırmanarak zirveye çıkabilir.

Ayrıca Galer Düzü Mevkiinden A.Ceymakcur Yaylası ve Y.Ceymakcur Yaylasından Kaçkar Dağına (3932 m) ulaşım, Ceymakcur Geçidi aşılarak sağlanır. Bu güzergâh amatör dağcılar için de uygundur.
Kaçkar Dağına (3932 m) ulaşım, Artvin- Yusufeli İlçesinden de sağlanılabilir. Artvin-Yusufeli İlçesinden araçlarla Hevek (Yaylalar) Köyü' ne (57 km), köyden de Olgunlar mahallesine (3 km) ulaşılır. Buradan yaya olarak Dilberdüzü mevkiine çıkılarak kamp yapılır. Deniz Gölünden geçilerek Kaçkar Dağı zirveye çıkılır. Ancak Kaçkar Dağlarında gezmek isteyen bütün gurup ve ilgililere rehber almaları tavsiye edilmektedir. ( Çünkü aniden sis bastırması, hava şartları, patika yollardan yönlerini kaybetme vb. olumsuzluklarla karşılaşılabilir. [14]

Her yıl Nisan ve Mayıs aylarında Karadeniz'den ayrılarak Hemsin, Fırtına ve çağlayan dereleri boyunca sadece yumurta bırakmak için seyahat eden deniz alalarının derelerdeki üreme faaliyetlerini görmek ve izlemek dikkate değer bir olaydır. Her yıl yumurtalarını söz konusu derelerin aynı yerlerine bırakan deniz alaları Ağustos ve Eylül aylarında tekrar denize dönmektedirler.[15]




KAYNAKÇA


  • [1] https://www.dogaegitimi.net/kackar.html
  • [2] https://www.dogaegitimi.net/kackar.html
  • [3] https://www.dogaegitimi.net/kackar.html
  • [4] https://tr.wikipedia.org/wiki/Ayder
  • [5] AYDER YAYLASI VE GÜZELLİKLERİ , edebiyadvesanatakademisi.com/forumkategori/109-gezelim_görelim.html
  • [6] https://www.dogaegitimi.net/kackar.html
  • [7] Anonim, Kaçkar Dağları Milli Parkı,.karalahana.com/karadeniz/rize_kackar.htm
  • [8] Anonim, Kaçkar Dağları Milli Parkı,.karalahana.com/karadeniz/rize_kackar.htm
  • [9] https://www.izafet.com/tatil-ve-turizm/421144-rize-kackar-daglari-milli-parki.html
  • [10] https://bolge12.ormansu.gov.tr/12bolge/kackardaglarimilliparki.aspx?sflang=tr
  • [11] https://mutu49.blogspot.com/2011/05/kackar-daglar-milli-park.html
  • [12] https://www.ezberim.biz/karadeniz-ve-ic-anadolu/247820-sonbaharda-gezilecek-yer-kackar-daglari-
  • [13] AYDER YAYLASI VE GÜZELLİKLERİ , edebiyadvesanatakademisi.com/forumkategori/109-gezelim_görelim.html
  • [14] Anonim, Kaçkar Dağları Milli Parkı,.karalahana.com/karadeniz/rize_kackar.htm
  • [15] Anonim, Kaçkar Dağları Milli Parkı,.karalahana.com/karadeniz/rize_kackar.htm