Yavuz Sultan Selim​ ve Anekdotları

 

YAVUZ SULTAN SELİM'DEN ANEKTODLAR

 

BENİM DAHİ MURADIM ODUR

Yavuz, birçok vezirinin boynunu vurdurmuş bu yüzden  halk arasında  “Dilerim Allah’dan Yavuz’a vezir olasın”  sözü beddua  olmuştu.  Hergün   ve her an ölüm tehlikesi  içinde olan  Veziri  Pîrî Paşa bir gün:

“Padişahım, eninde sonunda bir bahane ile beni de idam ettireceksin. Heman, bir gün evvel halas etsen daha iyi olmaz mı?” diye  konuştu.  Bu sözleriz üzerine  Yavuz, Piri Paşa’ya şu cevabı verdi. “Benim de muradım  budur, lakin senin yerini tutacak  adamı henüz daha  bulamadım. “

 

HERKES YEDİĞİNDEN  İKRAM EDER.

 İran şahı, kıymetli mücevherlerle süslü bir sandığı  Sultan Selim’e hediye gönderir.

Sandık açılır ve  İçinden  değerli taşlar, atlas, kadife kumaşlar çıkar. Sonra da pis pis kokular yayılır.
Çünkü en alttaki bohçaya insan pisliği konulmuş, hakaret amacıyla Padişaha yollanmıştır.

Yavuz, bu hakarete ince bir cevap vermek için düşünür.  Sonunda  kendisi de değerli mücevher ve kumaşlarla süslü bir sandık hazırlatır. İçine  de o gül kokulu ve  en nadide lokumlardan bir kutu da hazırlanmış, en altına da küçük bir satır yazmıştır.  Satırda şu yazmaktadır.

“Herkes yediğinden ikram eder” !

 

Elçiye Lüzum Yok

Yavuz, 1515 yılında Dulkadiroğlu Alâüddevle’yi mağlup etmiş Mısır Sultanı, bu fethi protesto için Yavuz’a  elçi göndermişti.  Elçi,  Yavuz’a şunları söylemişti. :

“-Hutbelerde sultanımızın adı okunan memleketleri iade ediniz.”

Yavuz,  cevap verdi:

“-Var sultanına söyle ki, hutbesi ve sikkesini ( paralara vurulan damgada )  bu diyar-ı rum da değil Mısır’da okutup dursun.

Elçi başını eğip, alçak sesle yalvarmıştı:

“-Ben bunları sultanıma  söylersem öfkesinden kellem gider.  Siz bir elçi gönderseniz gidip de  o söylese…

”Yavuz  bunun üzerine:

“-Elçiye  de lüzum yoktur. Ben gelip kendim  söylerim.

Kısa bir müddet sonra gerçekten kendisi gitmiş, Mısır’ı alıp gelmiştir.

 

YAVUZ ve MUHYİDDİN ARABİ

Yavuz 1516 da  “Mercidâbık” savaşını kazanmış ve Haleb’e girmiş,  iki hafta sonra da Şam’a ulaşmıştı. Yavuz, Şam ve civarındaki İslâm büyüklerinin kabirlerini ziyaret etmiş ama Muhyiddin Arabî’nin kabrini bulamamıştı.  Onun kabrinin yerini  hiç bir  kimse bilmiyordu. Çünkü asırlar önce, kabri harabeye çevrilip kaybolmuştu.

Rivayete göre: Yavuz,  Şam’da  iken Muhyiddin Arabî ’nin (v.638/ 1240) bir kitabında geçen “Sin Şin’a girince Mim’in kabri ortaya çıkar” şeklindeki  ifadesini  alim Kemal Paşazade ile  incelemişler,  “Sin”in Selim’e, “Şin”ın Şam’a, “Mim”in de Muhyiddin’e işaret olduğuna  kanat getirmişlerdi.

Yavuz Selim, bir gece rüyasında Muhyiddin Arabî ‘yi görmüş ve hazret ona şunları söylemişti. “Ya Selim! Safa geldin, hoş geldin. Sabahleyin bir siyah ata bin. O seni bana getirsin. Beni hâk-i mezelleten (horluk toprağından) kaldır. Bana bir türbe, bir cami ve imaret yap. “ der.

Rivayete göre: Yavuz sabahleyin bir siyah ata biner. At gidip  Salihiyye Mahallesi’nde bir çöplükte durup eşinmeye başlar. Orası açılınca büyükçe bir taş çıkar. Üzerinde Arapça olarak “bu Muhyiddin’in kabridir” yazısı görülür.

Yavuz Selim orayı temizleterek kabri ortaya çıkarır. Yavuz,1517’deeki  Ridâniye Savaşı ve Mısır’ın fethinden dokuz ay sonra, Şam’a gelir ve dört aydan fazla kalır. Bu süre içinde Şeyh’in kabrine türbe, yanına ise bir cami ve aşevi yaptırıp İlk cuma namazıyla da açılışını yapar. (5 Şubat 1518) [1]

 

 

BU NE MÜFSİDANE TEKLİFDİR!

Yavuz Sultan Selim devrinde. Zembilli Ali Cemali Efendi’nin ya da İbni Kemal  dini liderlerdir.  Öyle ki Zembilli Hoca, “Hükümden ayrılırsan halline (padişahlıktan azledilmek) fetva veririm” diyebilecek kadar mutebere ve cesur bir şeyh’ül islamdır.  

Mercidabık Seferi pahalıya patladığın dan, hazinenin paraya ihtiyacı olmuş,  Yavuz, defterdarından (Maliye Bakanı) para bulmasını istemiştir. Defterdar bir formül teklif eder:

Hünkârım! Hazine de para yoktur ama  akçe darlığını gidermek için  bir fırsat zuhur itmiştir. Şam’ın en zengin adamı vefat itdi. Gerüye altı aylık bir oğlan  ile külliyetli miktar akçe bıraktı. Çocuğu katlederek akçeleri hazineye aktarırsak darlık biter.”  der.

 Yavuz,  bunu duyar duymaz yerinden fırlar:”  “! Bu ne müfsidane bir tekliftir? Bilmez misin ki, biz buralara ahaliye baskı ve zulüm yapmağa değil, ahaliyi baskı ve zulümden kurtarub rahat ittirmeğe geldük; ahalinin malını mülkünü müsadereye değil, daha fazla zengin itmeğe geldük; milletin huzurunu bozmağa değil, huzur kaynağı olmağa geldük!” Derin derin nefeslendikten sonra, ekler: “Müteveffaya rahmet, malına bereket, oğluna afiyet, gammaza lanet.”[2]

 

İPEK TÜCCARLARININ İDAMI

Yavuz Sultan Selim Edirne’ye giderken, onu uğurlayan kafile arasında Şeyhül islam Ali Cemali Efendi de vardı. Dönüşte  kalabalık bir grup insanın elleri bağlı olarak götürüldüğünü gördü. Nereye götürüldüklerini  sorunca “ yasağa rağmen ipek satın alan ve bu sebeple idama  götürlen mahkum tüccarlar olduğunu öğrendi. Hemen geri dönerek Edirne’ye gitmekte olan padişahın arkasından yetişti ve:“Bunca kişinin katli helal değildir, mes’ul olursun, katlettirme!”Yavuz kızgın bir halde:“Halkın üçte birinin intizamı için, icabında üçte ikisinin katli caiz iken, üç beş kişi için neden mes’ul olurum?” diye kızdı.

“Sultanım, bunların suçu halkın nizamını bozar mahiyette değildir.”

Yavuz itiraz etmişti. “Ya benim emrime muhalefet halkın nizamını bozmaz mı?”

Şeyhül islam Ali Cemali Efendi “Sultanım, ipek tüccarlarının bunlara ipek vermek isizin rızanıza alamettir ve dahi Ümmet-i Muhammed’in erkeklerine haram olan ipek, kadınlarına helaldir.”Zembilli Ali Efendi’nin bu sözleri, çok kızgın olan Yavuz’un öfkesini dindirdi ve bu söze hak vererek  400 kişinin serbest bırakılması emretti.

 

YAVUZ SULTAN SELİM VE İBRAHİM GÜLŞENİ

 Memlûkler ile  Osmanlıların arası açılmış, Sultan Gavri, İbrâhim Gülşenî hazretlerinin karşı çıkmasına rağmen, Yavuz Sultan Selîm’in üzerine yürümüş ancak yenilmiş ve savaşta da hayatını kaybetmişti. Yerine  çıkan Tomanbay, İbrâhim Gülşenî'den  duâ istirhâm eyledi.

Menkıbelere göre  Şeyh de ". Sultanım! Eğer makâm-ı selâmette olmak istersen, Selîm'e tâbi olasın."  Diyerek duasını bitirmişti. Buna rağmen Tomanbay ‘da Ridâniye'de Yavuz'un karşısına çıktı. Ve yakalanarak îdâm edildi.

Sultan Selim, Mısır’a girdiğinde   İbrâhim Gülşenî “ :Azîzim hayr-ı makdem ömrümün vârı safâ geldin.
Keremler eyledin gönlümün sultânı safâ geldin.”  diyerek karşıladı. Yavuz Sultan Selîm Han da âlime hürmet gösterdi.
 

YAVUZ İLE ZEMBİLLİ

Fatih'in torunu Yavuz Sultan Selim zamanında  bazı Bizans soyluları ve onların yakınları yeniden Bizans’ı ihya etmek sevdasına düşmüşlerdi. Bunu gören Yavuz, bu duruma çok öfkelenmiş Bizans halkının ya Müslüman olmalarını veya İstanbul’u terk etmelerini emretmişti. Bu emir karşısında sıkıntıya düşen devlet ricali Padişah'tan çekinerek Şeyhülislam Zenbilli Ali Efendi'ye müracaat etmişlerdi. Zembilli de Yavuz'a dedesi Fatih'in bunlara eman verdiğini söyleyerek şimdi böyle bir uygulamanın hukuken uygun olmayacağı hakkında fetva verdi.

 

YAVUZ'UN SIRRI

 Yavuz Sultan Selim birçok Osmanlı padişahı gibi sefere çıkacağı yerleri gizli tutarmış. Bir sefer hazırlığında vezirlerinden biri ısrarla seferin yapılacağı ülkeyi sorunca

Yavuz ona: - `Sen sır saklamayı bilir misin?` diye sormuş.

Vezir: - `Evet hünkârım bilirim` dediğinde

Yavuz cevabı yapıştırmış: - `İyi ben de bilirim.`

 

ACEBA ORDUMDA  MEYVE ÇALAN OLDU MU?

Yavuz Sultan Selim, ordusu  ile Mısır Seferine giderken  Gebze’de mola verir. Sultan Selim, “Acaba askerlerim, sahibinden müsaadesiz üzüm ve elma koparıp yediler mi?” diye düşünür ve Yeniçeri ağasına “Ağa fermânımdır; bütün yeniçeri, sipahî ve azap askerlerimin heybeleri yoklansın! Heybesinde bir elma veya üzüm salkımı çıkan asker olursa, derhal huzuruma getirilsin!” der.
 
Yeniçeri ağası bir müddet sonra gelip, “Sultanım koparılmış hiçbir elma ve meyve izine rastlamadık” deyince, sevinir ve ellerini açar: “Allah’ım! Sana sonsuz hamd ü senâlar olsun! Bana haram yemeyen bir ordu ihsan eyledin!” diyerek dua eder. Sonra “Şayet askerlerim izinsiz meyve koparmış olsalardı, Mısır seferinden vazgeçerdim. Çünkü haram yiyen bir ordu ile beldelerin fethi mümkün olmaz!”

 

KAYNAKÇA 

 

  • [1] https://www.vehbitulek.com/index.php?icerik_id=1110
  • [2] https://www.vehbitulek.com/index.php?icerik_id=1110


KAYNAKÇA / İLGİLİ LİNKLER
1 Yavuz Sultan Selim'in Şiirlerinden Örnekler
2 Yavuz Sultan Selim Hayatı Şairliği Şiirleri ve Edebi Kişiliği
3 Yavuz Sultan Selim Mersiyesi’nde
4 YAVUZ SULTAN SELİM TÜRKÇE VE FARSÇA DİVANI
5 Yavuz Sultan Selim Anekdotları
6 SELİMNAME Koca Nişancı Celalzade Mustafa Çelebi
7 SELİMANAME’DEN
8 Fetihname Nedir ve Örneği
9 Yavuz Geliyor Yavuz
10 Kanuni Sultan Süleyman Muhibbi Şiirlerinden Seçmeler