MASAL İNCELEME VE PROP YÖNTEMİ:

MASAL İNCELEME VE PROP YÖNTEMİ:

Bu yöntem Propp tarafından geliştirilmiştir. Vladimir Propp’un (1895-1970), 1928 yılında yayınladığı Masal Morfolojisi adlı eseri, başlangıçta pek ilgi uyandırmamış bir eser olarak kaldı. Propp, masallar arasında değişmeden aynı kalan hareketlere fonksiyon adını verdi. Olağanüstü masallarda bu şekilde değişmeyen otuz bir fonksiyon olduğunu tespit etti.

 

Propp’un fonksiyon tanımı şöyledir: Fonksiyon, bir şahsın anlamını masalın gelişim çizgisi içinde bulan hareketidir. Her masalda bu otuz bir fonksiyonun tamamı bulunmaz. Bütün masallarda bulunması zorunlu olan bir tek fonksiyon vardır: O da “kötülük” yahut “yokluk” adı verilen fonksiyondur. Bütün olağanüstü masallar, masalın başında vuku bulmuş bir kötülüğün bir kahramanın çabasıyla telâfi edilişinin hikâyesidir. Masallarda fonksiyon sayısı değişik olabilir ancak bunların sıralanışı daima aynı kalır.

 

Propp’un tespitine göre olağan üstü bir masalda otuz bir fonksiyon bulunabilir. Bu fonksiyonlar şunlardır: A. Hazırlık Bölümü: 1) Ailenin üyelerinden birisi evden uzaklaşır. Sembol : e. 2) Masal kahramanına bir yasak bildirilir. Sembol : k. 3) Kahraman bildirilen yasağı mutlaka çiğner. Sembbol : q. 4) Düşman bilgi elde etmeye çalışır. Sembol : v. 5) Düşmana bilgi verilir. Sembol : W. 6) Düşman, kurbanı aldatmaya çalışır: Sembol: J. 7)Kurban aldanır. Sembol: g. B) Birinci Kısım: 8) Düşman ailenin bir üyesine zarar verir. Sembol: X . Yahut ailenin fertlerinden birinin bir şeyin yokluğunu hissetmesi. (Bu ikincisi, önceden vuku bulmuş bir kötülük gibidir.) Sembol: x. 9)Yapılan kötülük yahut yokluk haberi yayılır, kahraman yardıma çağrılır. Sembol: Y. 10) Arayıcı kahramanın harekete geçmeye razı olması. Sembol : W. 11) Arayıcı kahramanın yola çıkması. Sembol : ­.12) Arayıcı kahramanın bağışçı tarafından sınavdan geçirilmesi. Kahraman başardığı takdirde büyülü bir nesneye yahut büyülü bir yardımcıya kavuşacaktır. Sembol : D. 13) Müstakbel bağışçıya kahramanın tepkisi. Sembol : H. 14) Kahramanın büyülü vasıtayı elde etmesi. Sembol : Z. 15) Kahramanın aranan nesnenin bulunduğu yere ulaştırılması. Sembol: R. 16) Kahraman ve düşmanın savaşı. Sembol: L. 17) Kahramanın daha sonra tanınmak için işaretlenmesi. Sembol: M. 18) Düşmanın yenilmesi. Sembol: V. 19) Masalın başlangıcındaki kötülük yahut yokluğun giderilmesi. Sembol: E. C) İkinci Kısım: 20) Arayıcı kahramanın geri dönüşü. Sembol : ¯. 21) Kahramanın düşman tarafından takip edilmesi. Sembol: P. 22) Kahramanın takipten kurtulması. Sembol: S. 23) Kahramanın kimliğini gizleyerek ülkesine dönmesi. Sembol: O. 24) Sahte kahramanın asılsız iddialarda bulunması. Sembol: F. 25) Kahramana zor bir görevin teklif edilmesi. Sembol: T. 26) Kahramanın görevi başarması. Sembol: A. 27) Kahramanın tanınması. Sembol: I. 28) Sahte kahramanın veya düşmanın maskesinin düşürülmesi. Sembol: Dv. 29) Kahramanın yeni bir fizikî görünüm kazanması. Sembol : Tr. 30) Düşmanın cezalandırılması. Pu. 31) Kahramanın evlenmesi ve tahta çıkması. Sembol: N.

 

MASALLARDAKİ TİPLER VE FONKSİYONLARI

 

Propp, her masalda masallarda yedi temel şahıs olduğunu tespit etmiştir. Bunlar, bildiğimiz anlatı kahramanı manasına gelmezler. Bunlar, insan, canlı, cansız olabilir yani birer temel rol anlamındadırlar. Bir şahıs birden fazla rolü üstlenebildiği gibi, bir rol birçok şahıs tarafından oynanabilir. Masaldaki yedi rolün fonksiyon paylaşımı Propp’a göre şöyledir:

                    https://www.bozkir.net/media/bozkir/masal_dede_korkut.jpg

1) Düşmanın hareket alanı : Kötülük yapma , Savaş, kavga, yarışma , Takip

2) Bağışçının hareket alanı : Büyülü vasıtanın verilmesi ve

3) Büyülü yardımcının hareket alanı : Kahramanın yer değiştirmesi , Kötülüğün telafisi , Takipten kurtulma , Güç görevin yapılması, Kahramanın şekil değiştirmesi

4)Aranan nesne (Prenses) ve Yönlendiriciye (Padişah) bağlı hareket alanı: Güç görevin teklifi , İşaretleme , Sahte kahramanın maskesinin düşürülmesi , Kimlik belirleme , İkinci düşmanın cezalandırılması , Düğün, Evlenme

5) Yönlendirici’nin hareket alanı: Arayıcı kahramanı sefere gönderme.

6) Arayıcı kahramana bağlı hareket alanı: Karar verme ve yola çıkma , Bağışçının isteklerini yapma , Düğün, evlenme . İlk fonksiyon , arayıcı kahramanı tanımamızı sağlayan en önemli harekettir. Kurban kahraman, diğer kahramanların faaliyetlerine sadece pasif bir şekilde katılır.

7) Sahte kahramana bağlı hareket alanı: Karar verme ve yola çıkma , bağışçının isteklerine karşı tepki. Bu tepki çok zaman olumsuzdur. Asılsız iddialarla başarıyı sahiplenmeye çalışma .

 

masaldaki kahramanlar
iyi-kötü
haklı-haksız
güzel-çirkin
yardımcı-saldırgan
korkak-cesur
dürüst-hilekar
cimri-yardım sever
bahtlı-bahtsız
şeklinde sınıflandırılır. bu ifadeler insana özgü durumları ifade etmektedir.

 

Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya [email protected] 



KAYNAKÇA / İLGİLİ LİNKLER
1 Masal Nedir Bölümleri ve Özellikleri
2 Masal Nedir Yapısı Unsurları Tekerlemeleri
3 Binbir Gece Masalları Tarihçe Konu Basımları Etkileri
4 Türk Masalları Naki Tezel - Kırk Arap Masalı
5 Binbir Gece Masalları Şehrazat ve Şehriyar Öyküsü
6 Ali Baba ve Kırk Haramiler ( Bin bir Gece Masalları )
7 Ezop Masalları'ndan Örnekler
8 SİNBAD'IN MACERALARI ÖZETİ
9 Anonim Halk Edebiyatı Ürünlerinin Ortak Özellikleri
10 Türk Halk Hikayelerinin Biçim ve İçerik Özellikleri