Terza Rima Nedir ve Örnekleri

 

Terza Rima

 

Terza Rima üçer mısralık bentlerle yazılmış bir nazım şeklidir. Bent sayısı belirsizdir. Tek bir mısra ile sona erer.  Kafiye şeması şöyledir: Aba bcb cdc ded efe,

 Şeklinde bir nazım türüdür. Üçlüklerin birinci ve üçüncü mısraları birbirleriy­le kafiyelidir. Bir sonraki üçlüğün birinci ve üçün­cü mısraları, kendinden bir önceki üçlüğün orta mısraı ile kafiyelidir. En sonraki tek mısra da kendinden önceki üçlüğün orta mısraı yani kinci mısrası ile kafiyeli bir şekle sahiptir. Her üçlük grubunda ilk ve son mısra birbiriyle kafiyeli, ikinci mısra önceki üçlüğün birinci ve üçüncü mısrası ile kafiyeli olur.

Belirli bir konu özelliği olmayan Terza rimalar her konuyu işleyebilen bir nazım şeklidir. İlahi Komedya’nın bu tarz ile yazılmış olması da hemen her konuyu işlemeye açık bir nazım şekli olduğunun kanıtıdır.

İlk olarak İtalyan edebiyatında görülmüş olan Terza Rima nazım şekli İlahi Komedya'nın yazılmılmasıyla önem kazanan  bir nazım şekli olmıuştur.  Dante İlahi Komedya’sını bu nazım şekliyle yazmış, Dante'nin "İlahi Komedya"sının bu biçimle yazılmış olması ile  terza - rima'nın yaygınlık kazanmıştır. Batı edebiyatında  Vıgny, Gautier, Leconte de Lisle,  terza rima türünde ün kazanmış şairlerdir.[1]

Edebiyatımızda terza rima’yı ilk kez Tevfik Fikret, Şehrâyîn adlı  şiirinde denemiştir [2]1908’den sonra  pek kullanılmamış olsa da Ali Canip Yöntem ve günümüz şairlerinden bazıları da bu tarz ile şiirler yazmayı sürdürebilmektedir.  Buna rağmen batı edebiyatından şiirimize giren diğer nazım biçimleri gibi Terza Rima da şiirimizde pek yaygınlaşamamış bir nazım şeklidir.

Bu biçimde yazılmış kısa şiirlerin son mısrasının anlamca kuvvetli olmasına gayret edilmesi terza rima’nın başlıca özelliklerinden biridir.

 

  • İtalyan Edebiyatı’na mahsus bir nazım şeklidir.
  • Üçer mısralık üç bent ve sonda yer alan tek mısradan oluşur. Yani Üç dizeli bentlerden oluşur, son bent tek dizeden meydana gelir.
  • Kafiye düzeni, örüşük kafiyedir; aba, bcb, cdc, d şeklindedir.
  • Edebiyatımızda terza-rimayı ilk önce Servet-i Fünuncular kullanmıştır.


 


TERZA RİMA ÖRNEKLERİ

 

İLAHİ KOMEDYA

Hayat yolu ortasında kendimi
Karanlık bir orman içinde buldum.
Anladım yolumu kaybettiğimi.

Aklıma geldikçe hâlâ korktuğum
Bir yabani, haşin, büyük ormanı
Anlatırken bile ürperiyorum.

Ölümden daha korkunç buldum onu,
Ama başka iyi şeyler de vardı,
Söyleyim onların ne olduğunu.

(...)                   (Dante.Çev.: Cevdet Kudret)

 

GİZ
Bu kadar uzak mıydı
Git git bitmiyor yol
Görünmüyor dağın ardı

Oysa bilmem kaç yıl
Bu yollardan yürünmüş
Şimdi sanki bir masal

Bu dilsiz dağ ve taş
Nerde saklar kuşları
Hangi gizle sarmaş dolaş

Anlamak zor susuşları.             (Ahmet Telli)[3]

 

 

KELEBEK

Mavi bir gölge uçtu pencereden, a
Baktım: âvâre bir küçük kelebek; b
Yaramaz geldi kim bilir nereden a

Belli yorgundu; bir veremli çiçek b
Gibi serpildi lâmbanın yanma; c
Bir duman uçtu, gitti titreyerek b

Anladım kıydı yavrucuk canına. c
Söyle ey mavi gölge, söyle eğer d
Bir ölümden de çok fenaysa bana, c

Şu karanlık, şu kimsesiz geceler. d

                                           Ali Canip YÖNTEM [4]

 

 

TERZA RİMA

Gün olur, maskeler bir anda iner…
Son vapur kalkar artık iskeleden
ve yanar gökyüzünde meş’aleler…

Gecenin hüznüdür bu sahnelenen…
İntikam hisleriyle can tutuşur
Her uzun cümle nokta beklerken…

Ey seferden yorulmuş eski vapur!
Bembeyaz yüzlerin karardığı an
vardığın yerde bâri var mı huzur?

Anladım: Söndü her şey anlamadan…
Vaktimiz doldu, yol göründü bu kez.
En bulunmaz diyâra sür kaptan,

Ki giden, aynı yerde beklenmez!

Vezin: feilâtün mefâilün feilün
        (fâilâtün)           (fa’lün)       Hakan Özçelik [5]

KAYNAKÇA
 

  • [1]Meydan Laurusse, “Terz Rima “ c22, shf,11451, Milliyet Yayınları,
  • [2] . Dr, Aslan Tekin, Edebiyatımızda Terimler, “Terza rima “ ,Elips Yayınları,  Ank., 2006
  • [3] Murat AKINCI), Edebiyat Terimleri Sözlüğü-
  • [4] . Dr, Aslan Tekin, Edebiyatımızda Terimler, “Terza rima “ ,Elips Yayınları,  Ank., 2006
  • [5] https://www.edebiyadvesanatakademisi.com/siir/703-terza_rima.html





Şahamettin KuzucularAdmin / Erkek / 1/20/2016