MENÜ
DUYURULAR
SON 5 ÜYEMİZ
BEĞENİLENLER
Tragedya Trajedi Nedir ve Özellikleri
Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 02 Mayıs 2013 Perşembe Beğen

 

Hayatı acıklı ve hüzünlü yönleri ile ele alan tiyatro eserleridir. Komedilerin tam karşıtı olan tragedya Antik Yunan kökenli, asilzadelerin zevkine uygun olarak şekillenen bir oyun türüdür.

Trajedi (tragedya) Kelimesinin kökeni Antik Yunan dilindeki tragoidia’dan gelir.  Kaynaklara göre tragos (keçi) ve oidie (türkü) sözcüklerinin birleşmesiyle oluşmuş  "keçilerin türküsü" anlamındadır. [1]

Tragedyalar,  tiyatro oyunlarının başlangıcın oluşturur. İlk tiyatrolar ise Yunanlıların şarap tanrısı Tanrısı Dionysos adın yapılan bağ bozumu şenliklerinde ortaya çıkmıştır. Dionysos şenliklerinde Yunanlılar Dionysos’a duydukları şükranlarını dle getirmek amacıyla, şarkılar söyler,  oyunlar oynarlardı.  Bu oyunlar ve şarklılarda söylenenleri tekrar r eden bir koro vardı. “Koro, tanrının ona bağlı kölelerini simgeliyordu. Tanrının çevresinde hep doğanın yabancı güçlerini temsil eden teke ayaklı satirler bulunduğu için ilk başlarda, koro da satirlerin biçimine giriyordu; ilk dönemlerde, korodaki oyuncular teke derileri (tragoi) giyerek oyun alanına çıkıyorlardı. Tragedya türü de tragos'ların şarkılarından doğdu.[2] Tragedyalar önce ikili sonra da üçlü konuşmalarla gelişti.  Koro zamanla oyun içindeki lirik bölümleri okuyan bir şekil aldı.

 Antik Yunan’da Tragedyanın kaynağı destan, mit ve efsanelerdi. Efsaneler yoluyla önemli gerçekler üzerinde duruldu.

Yunan tragedya yazarları, oyunlarında günah ve ceza kavramları üzerinde durmuşlar, Gururlarına kapılanlara ceza verilen bir kurgu üzerinde ısrarcı olmuşlardır. Yunanlılar için gurur en kötü huylardan ve ceza gerektiren duygulardan biridir. Tanrıları Nemesis, gurulu olanları, gururlarına kapılanları cezalandıran bir tanrıdır.  İlk Tragedya yazarlarından biri olan Antik Yunanlı Aiskhilos bu dinsel kavramlara her zaman dikkat etmişti.  “Ancak antik tragedyadaki günah kav-ramı bugünkünden değişikti: bazen günah hafif olur, unutulurdu; bazen günahı işleyen farkına bile varmazdı; bazen da günahı işleyen cezaya çarptırılan değil, onun babası ya da atası olurdu. Tragedya kahramanları günahlarından dolayı vicdan azabı çekmezlerdi.” [3]

 

İnsanların hayatını, karşılaştıkları faciaları, hayatın acıklı yönlerini oyunlaştıra bu eserler asi zadelerin beğenisine uygun sahne, kostüm, duygu, olay ve konuları işler. Bu tarz tiyatroların tüm özellikleri yüksek zümrenin beğenisine uygun olara düzenlenmiştir.  Kaba, çirkin gösterişsiz, sıradan olan hiçbir elbise dekor, kişi, olay veya duygu trajedilerin bünyesinde yer alamaz. Kahramanlar; kral, kraliçe, prenses, eski Yunan’ın tanrı ve yarı tanrıları gibi en üst tabaka kişilerden seçilmiştir. Orta tabakadan veya alt tabakadan, köle, tüccar, gibi sıradan ve basit halk adamlarına yer verilmez. Kahramanları arasında geçen olaylar, erdem, fazilet, vefa,  ihtiras irade gibi yüce duygular ve davranışlardır. Bu insanların ihtirasları, kahramanlıkları, zaafları trajedilerin ana temalarıdır.

Trajedilerde parlak nutukları andıran yüksek ve asil bir üslup kullanılmaya özen gösterilir. Trajedilerin anlatımı da diğer özelikleri gibi seçkin olmalıdır.  Kaba, çirkin, bayağı, argo sözler bu oyunlarda yer almaz. Sıradan söyleyişlere ve gündelik dildeki basit cümlelere yer verilmez. Trajedilerin dili, süslü, parlak, heyecan verici, edebi bir dildir. Trajedi yazarları derin manalı, parlak nutukları andıran ve hikmet dolu bir dil kullanmaya özen gösteririler.

Trajediler tek bir olay üzerine kurulur. Bu olaylar Tanrı tanrıça, kral, prens, prenses gibi yüksek zümreden ve mitolojik varlıklarla süslenmiş esatiri kahramanlarla insanlar arasında geçen olaylardır. Buna rağmen sahnede korkunç, iğrenç tiksinti verebilecek kan, ölüm,  cinayet, kavga gibi olaylar sahnede canlandırılamaz. Çirkin olayların seyircinin önünde gösterilmemesine özenle dikkat edilir.  


Trajedilerde kadere, ahlak, töre ve geleneklere değer verilir. Trajedinin maksadının “insani acılarının ifade edilerek seyircilerin ruhunda korku ve merhamet uyandırılması” olduğu kabul edilmektedir. Trajediler,  korku ve acıma hislerini uyandırarak insanları kötü duygularından arındırmayı amaçlayan bir tiyatro türü olarak kullanılmıştır. Trajedilerde iç içe girmiş karmaşık olaylar bulunmaz. Ayrıntıya girmeden tek bir olay şeklinde kurgulanır.


Yunan tragedyasının yapısı konuşmalı ve şarkılı bölümlerle kuruludur. Konuşmalı bölümler üçe ayrılır:


Progolos Prolog,  (trgedyanın başlangıcı)

 Tragedyalarda Koronun ortaya çıkmasından önce söylenen bölümdü.  Bu bölümde oyun hakkında bazı açıklamalar yapılırdı. Bir kişi tarafından seyirciye izahat verilirdi.  Bu başlangıç bitince koro oyun alanına girer ve oyun bitinceye kadar kalırdı.

 

Epeisodion'lar  ( epizot)

 Bunlar koronun şarkıları arasındaki bölümlerdi. MÖ 5. yüzyıldan itibaren her oyunda üç Epeisodion'un olması bir kural durumuna geldi.

 

Eksodos ,  Eksod, (tragedyanın bitişi)

 İlk dönemlerde koronun dışarı çıkması sırasında söylenen lirik bir şarkıydı.

 

Trajediler üç birlik kuralı denilen bir s istemle yazılan oyunlardır. Üç birlik kuralı kısaca, olayda, zamanda ve yerde birlik demektir. Yani oyun hep aynı yerde,  aynı dekor içinde ve bir günlük zaman dilimi içinde geçmelidir.

1 — Zamanda birlik: Konu belli bir zamanla sınırlıdır. Onun dışına çıkamaz. Trajedilerde konu 24 saat içinde başlayıp neticelenecek şekilde yazılır.

2 — Yerde birlik: Olayın geçtiği yerler, mantık ve uzaklık bakımından birbirine yakın olmalıdır. Olay tek bir dekor içinde geçer.

3 — Konuda birlik: Konu seyirciyi şüpheye düşürmeyecek, şaşırtmayacak, mantık zincirinden çıkmayacak şekilde ele alınarak işlenmelidir. Eser tek olay üzerine kurulur, tek bir olay sergilenir.

Trajedilerdeki üç birlik kuralı, Shakspeare’den başlayarak önemini kaybetmiş, günümüzde ise tamamen bırakılmıştır. 17. yüzyıla kadar manzum olarak kaleme alınan trajediler bu yüzyıldan sonra nesir olarak da yazılmaya başlanmış, konusunu ve karakterlerini de yine bu yüzyıldan sonra, halk halkın içinden seçmeye başlamıştır.  17 yy. dan sonra üç perdelik oyunlar beş perdeye bölünmeye başladı ve korolar ortadan kaldırıldı. Zamanla da trajedi şeklindeki oyunlar hiç yazılmamaya başladı. Günümüzde ise neredeyse ortadan kalkmış oldu. .  Bu yönelmeler sonunda da Dram türünün ortaya çıkmasına zemin hazırlanmıştır. [4]

En ünlü tragedya yazarları; Aiskhylos, Sophokles, Euripides, Pierre Corneille, Jean Racine’dir.

 

Trajedi'nin özellikleri nelerdir?

 

1- Koro, trajedinin temel öğesidir. Halkı temsil eder, eyleme karışmaz. Kentin yaşlıları ya da kadınlarından oluşur. İnsanlara öğüt verir, yol gösterirler. Konular mitoloji ya da tarihten alınır.

2- Erdeme ve ahlaka değer verilir.

3- Kahramanları, sıradan insanlardan değil; doğaüstü varlıklar ( Tanrılar, Tanrıçalar…), yüksek tabakadan kişilerden ( kral, soylular) oluşturulur.

4- Eser, baştan sona kadar ciddi bir hava içinde geçer.

5- Acı veren; vurma, yaralama, öldürme gibi olaylar sahnede seyirciye gösterilmez. Yalnızca bu olayların öyküsü anlatılır.

6- Sahnede basit ve sıradan bir üslup kullanılmaz.

7- Kaba saba sözlere yer verilmez. 3 Şiir biçiminde yazılır.

8- Sahnede üç birlik kuralına ( yer. Zaman, olay) uyulur.

9- Trajedi birbiri ardından süren diyolog ve koro bölümlerinden oluşur.

10- Korolar Ürik, diyologiar dramatik bölümlerdir.

11- Koralar şarkı ve danstan oluşur.

12- Trajedi bir bütün halinde aralıksız oynanır. Korolar, dramatik bölümlerin arasında perde aralarını gösterir.

 

İLGİLİ BAŞLIKLAR

  • Bale Tiyatrosu Dansı ve Tarihçesi
  • Tragedya Trajedi Nedir ve Özellikleri
  • Dram (tiyatro) Nedir ve Özellikleri
  • Tiyatronun Ortaya Çıkışı ve Gelişimi
  • Müzikli Tiyatro : Opera Operet Bale Pandomim Skeç...
  • Tiyatro Yazı Türü Oyunu Tarihi Türleri Terimleri Gelişimi .
  • Tanzimat Tiyatrosu Yazarlar Eserler Özetleri 
  • Servet-i Fünun Döneminde Tiyatro




KAYNAKÇA


  • [1] http://tr.wikipedia.org/wiki/Trajedi
  • [2] http://tr.wikipedia.org/wiki/Trajedi
  • [3] http://tr.wikipedia.org/wiki/Trajedi
  • [4] Dr Aslan Tekin , edebiyatımzıda Terimler, Epsilon yaınları, Ankara, 2006, shf, 374


İlgili Sayfalar

  • Tiyatronun Ortaya Çıkışı ve Gelişimi
  • Dram (tiyatro) Nedir ve Özellikleri 
  • Tragedya Trajedi Nedir ve Özellikleri
  • Çehov Tarzı Durum Kesit Hikayeciliği ve Örnekleri 
  • Maupassant Tarzı Olay Hikayeciliği ve Örneği 
  • Ben Merkezli Hikâyecilik
  • Roman Nedir, Roman Türleri ve Tüm Özellikleri.
  • Hikaye: ( Tüm Özellikleriyle )
  • Tiyatro: Yazı Türü, Oyunu, Tarihi, Türleri,Terimleri, Gelişimi.
  • Müzikli Tiyatrolar: Opera, Operet, Bale,Pandomim, Skeç...
  • Haber Yazı Türü, Haberleşme Tarihi ve Gelişim Süreçleri
  • MAKALE: Nedir, Bilimsel Makale ve Özellikleri
  • Sohbet-Söyleşi- Yazı Türü ve Özellikleri
  • Eleştiri, Tenkit, Eleştirmen ve Özellikleri
  • Deneme;Tanımı, Özellikleri, Tarihi, Deneme Yazarları
  • Gezi Yazıları; Özellikleri veTarihi
  • Gazete Fıkrası,Tanımı, Özellikleri, Yazarları
  • Günlük( Günce), Özellikleri, Örnekler
  • Hatıra ( Anı) Yazı Türü, Özellikleri, Tarihi, Örnekleri
  • İnceleme Yazıları , Türleri, Roman, Şiir, Tiyatro İnceleme Planı
  • Biyografi, Özellikleri ve Türleri
  • Monografi, Otobiyografi, Nekroloji, Portre
  • Bibliyografya Nedir, Tez ve Dipnot Nasıl Hazırlanır?
  • Röportaj Nedir, Özellikleri,Yapısı, Tarihçesi
  • Açık Oturum: Nedir,Panel ve Diğer Türlerden Farkı, Örnek Yazı
Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com 



Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...