MENÜ
ESA E- DERGİ
DUYURULAR
SON 5 ÜYEMİZ
BEĞENİLENLER
Günün Şiiri: Haftanın Şiiri: Ayın Şiiri: Günün Yazısı: Haftanın Yazısı: Ayın Yazısı:
Haber Yazıları Haberleşme Tarihi ve Gelişim Süreçleri
Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 24 Mayıs 2011 Salı Beğen



Tanımı:

Toplumda veya tabiatta meydana gelen çeşitli olay, durum ve görünümle ilgili bilgi ve duyurulara haber denir. Bu haberlerin halka duyurulması amacıyla hazırlanan yazılara da haber yazıları denir.

Günlük gazetelerde, belli aralıklarla yayınlanan dergilerde, meslek kuruluşlarının belli aralıklarla yayınladığı bültenlerde; radyo ve televizyonlarda belli zaman aralıklarıyla sunulan bültenlerde halka duyurulmak üzere yayımlanan yazılara haber denir. Yayın organlarının en büyük desteği haberdir. Hiç bir yayın organı habersiz düşünülemez. Bir haberin değeri okuyucu sayısıyla belirlenir. Bu nedenle her olay haber olmayabilir. Belli bir okuyucu kitlesine ulaşabilecek olaylar haber sayılır.

Halka günlük olayları haber verme geleneğinin şimdilik Atina’da başladığı sanılmaktadır. Eski Atina’da, halk günün belirli saatinde, bir meydanda toplanır, hatip kendilerine o günün haberlerini yüksek sesle söylerdi. Atinada Eski Osmanlı’daki “tellâl çağırmak”, “tellâl çıkartmak” işi de, halka duyurulması gerekli haberleri ulaştırmak için haberci göndermekten başka bir şey değildi. Tellâl mahalle aralarına girer, sokak sokak gezer, böylece haberi vatandaşın ayağına götürürdü. Günümüzde aynı i şi belediyeler; acil durumlarda, haberin hemen iletilmesi için resmi daireler en çok da pazarlamacılar uygarlığın teknik olanaklarını da kullanarak hâlâ yapmaktadırlar.

HABERLEŞMENİN TARİHİ:

( Alıntı : http://www.ptt.gov.tr/tr/yayinlar/dergi/12.htm )

Tarihöncesi çağlarda konuşma biçimlerinden biri duvarlara ardı ardına çizilen mağara resimleriydi. Bu resimlerin her biri değişik hikayeler anlatırdı. Tabletler ve parşömenler insanların yazmalarına ve bilgiyi kaydetmelerine yarayan teknoloji ürünleriydi.

İnsanların ilk çağlardan itibaren beliren en önemli ihtiyaçlarından başta geleni haberleşmedir. Bunun için de ateş yakma, duman, ses işaretlerinden, davul, boru, düdük gibi bütün imkânlardan faydalanılmaya çalışılmıştır. Bunlar için kararlaştırılmış şekiller uygulana gelmiş ve iletişim sağlanmıştır. Bunun için hayvanlar ve özellikle de güvercinler kullanılmıştır.

Posta ve postacıdan söz etmek gerekirse, bilindiği kadarı ile ilk Firavun' un Başbakanı olan Numchoren' in piramidinde bir vazo bulunuyor, vazo üzerinde Firavun' a papirüsten yapılma mektubu Firavun Amenofis' e (M.Ö. 1438) sunarken saygıyla eğilmiş bir postacı görülür. Ve bu figür dünyadaki ilk posta hizmetini anlatan belge olarak kabul edilir.

Cengiz Han, sarayla önem verdiği merkezler üzerine birer günlük aralıklarla posta istasyonları (yam) kurdurarak buralara birer sahib-i divan atamıştı. Bu posta teşkilâtının da en önemli işlevi devlet haberleşmesini sağlamaktı. Yamlar 25 ile 30 millik mesafelere kurulmuştu. Yerine göre buralarda 400 civarında at bulundurulurdu.

Selçukluların Anadolu' da 14. yüzyılın başına kadar süren döneminde yol ve konaklama yerlerinde bir düzenin, intizamın olduğu görülür. Her 30-40 kilometrede bir kurulan kervansaraylar "Uzaktan bakılınca kale, içine girildiğinde ise kervanların her türlü ihtiyaçlarını karşılayabilecek" şeklinde tabir edilirdi.


Sinop' tan Antalya' ya, Edirne' den Kars' a ve Diyarbakır' a kadar olan bölgede toplam 132 kervansaray yer alıyordu. Her kervansaray arası bir menzil kabul edilir, menziller arasında haberleşme için görevli ulaklar ve menzil beygirleri bulunurdu.

Osman Gazi' nin 1299 bağımsızlığını ilân etmesinden sonra yüzyıllar boyunca merkezle vilayet ve sancaklar arasında resmi haberleşme karşılıklı olarak (Sâî : koşucu, Ulak, Tatar, Çapar, Berîd) adları altında özel olarak yetiştirilmiş ve denenmiş adamlarla yerine getirilmiştir.

Dumanla haberleşme:

Amerikan yerlileri tarafından dumanla haberleşmede kullanılmak üzere hazırlanmış taş kâseler bulunmuştur. Ayrıca Çinliler de Çin seddinin kulelerini dumanla haberleşme için kullanmışlardır. Haber gönderen ve alacak olanlar önceden birbirleri ile belli kriterlerde anlaşarak iletişim kurmaktaydılar.

ÇAĞDAŞ HABERLEŞMENİN AŞAMALARI

  1. Haberin yayılmasında önemli katkısı olan matbaa, Gutenberg tarafından 15. Yüzyılda geliştirildikten sonra 19. Yüzyıla kadar bu şekli ile kullanıldı.
  2. . Chappe' nin 1794 yılında uygulamaya koyduğu havai telgrafı-mesaj yüksek noktadaki direğin hareket eden kollarının yardımı ile iletiliyordu- yerini elektrikli telgrafa bıraktı.
  3. . Demiryolu taşımacılığı ile insanlık M.Ö. 2000 yıllarından beridir at ve atlı arabadan sonra yeni bir ulaşım imkânına kavuşuyor ve geceleri de yol almak mümkün hale geliyordu.
  4. Haber 19. Yüzyılda artık demiryolları boyunca uzanan telgraf telleri, okyanusların altından geçen kablolar ile dünya turu yapabiliyordu (1869).
  5. Telefon bütün bu gelişmelere karşılıklı konuşma imkânını da ekledi (1879).
  6. Resim basarak görüntünün haberleşme unsuru olarak kullanılması ise 1842' lerde başladı.
  7. Fotoğrafın telefon hatları ile uzaklara ulaştırılması ise 1920' lerde mümkün hâle geldi.
  8. Anında karşılıklı yazışmayı sağlayan ve telgrafın gelişmiş şekli olan teleks ise 1930 yılından itibaren ABD' de kullanılmaya başladı.
  9. Uçak, haber ve insan taşımada varılan hızın önemli ölçüde artmasını sağladı. Bu gelişme özellikle uzun mesafeler için oldukça önemliydi.
  10. Çağdaş haberleşmeye damgasını vuran ve 20. Yüzyılda haberleşmenin en önemli adımı ise ses ve görüntünün elektronik yöntemler ile uzak mesafelere iletilmesi idi. Bu gelişme ile radyo ve televizyonun haberleşme aracı olarak kullanılmasını sağladı ve artık radyo ve televizyon dinlemek için okur yazar olmaya da gerek yoktu, bu bir bakıma yazının tutsaklığından kurtulmayı da sağladı. Haberleşme bu yöntemle tarihin hiçbir döneminde görülmeyen bir hıza ulaştı, artık haber anında iletiliyordu. Uzaydan haberleşme için ise 1960' lar beklendi ve bundan sonra da özel uydular haberleşme içerisindeki yerlerini aldı.


İnsanlığın yüzyıllar boyu gerçekleştirmeye çalıştığı ilerlemeleri birkaç madde ile özetlemek kolay anlaşılır bir görüntü veriyor olabilir, ne var ki kısa olması eksik ve yetersiz bilgileri de ardından getirebilir. İşaretler ile anlaşmadan sonra konuşmaya hemen ardından da yazıyı bulma ve iletişimde kullanılır hale getirmek yüzyıllar aldı. Ulaşımda yardımcı olacağını düşündükleri atın evcilleştirilmesi için de uzun bir zaman gerekti ama bir kere ondan yararlanmaya başlayınca bu 19. Yüzyıla kadar hemen hemen rakipsiz bir ulaşım sistemi olarak kullanıldıysa da Moğol atlarının 16. Yüzyılda gerçekleştirdikleri hıza ancak 19. Yüzyılda ulaşılabildi.

KAYNAK : http://www.ptt.gov.tr/tr/yayinlar/dergi/12.htm


Haber kaynakları üçe ayrılır:


Resmî haberler : En etkili kişilerden öğrenilir.


Özel haberler : Halk arasındaki olayların halk tarafından muhabirlere bildirilmesiyle elde edilir.


Ajans haberleri : Dünya olaylarını toplayıp her yana bildiren kurumların verdikleri haberlerdir.

Haber yazıları konularına göre;
Siyasal haber yazıları,
Sanatla ilgili haberler yazıları,
Ekonomiyle ilgili haber yazıları,
Bilimsel ve teknik haber yazıları,
Sosyal haber yazıları,
Spor haber yazıları olmak üzere gruplandırılabilir.

2. Özellikleri


Haber yazılarının günlük ve önemli olması gerekir.
Haberler doğru olmalıdır.
Kolay anlaşılır; akıcı, açık ve duru olmalıdır.
Haber yazıları toplumun büyük bir kısmını ilgilendirmelidir.
Yazan kişi anlattıkları karşısında tarafsız kalmalı, yorumdan kaçınmalıdır.
Yanlış anlaşılmalara yer verecek cümlelerden kaçınılmalıdır.
Anlatılanlar ilgi çekici olmalıdır.

Gazeticilikte bir haberde aranan ilkeler nelerdir?


Gazete haberlerinde uyulması gereken ilkeler vardır. Bir haberde bunların eksiksiz verilmesi gerekir:” Ne?/Kim?; Neyi?/Kimi?; Nasıl?; Niçin?; Nerede? ;Ne zaman?” sorularının yanıtları haberde bulunmalıdır.

• Ne/Kim: Habere kaynak olan olayın kimin başından geçtiği ya da neyin bir olay sonucunda etkilendiği bildirilmelidir. Örneğin: “Vezüv yanardağı patladı”, “Tarihi Zeus Heykeli kaçırıldı.” “Atatürk Bütün Yurtta ve Dış Temsilciliklerimizde Anıldı. ”
• Neyi/Kimi: Habere kaynak olan olay kimi, neyi etkiledi. “Bakanlar Kurulu, memur maaş katsayısını görüştü.”, “Milli Eğitim Bakanı, resim çalışmalarıyla uluslararası başarı kazanan beş öğrenciyi kutladı.”…
• Nasıl: Habere kaynak olan olayın yapılış, meydana geliş sürecinin anlatıldığı bölümdür.
• Niçin: Her olayın bir nedeni vardır. En kötü olayları gerçekleştirenler bile, bir nedenin arkasına sığınırlar. Doğada nedeni çözülemeyen olaylarla bilim adamları hâlâ uğraşmaktadır; kanserin oluş nedenleri, ozon tabakasının delinmesinin nedenleri…
• Nerede: Yeryüzü bir yerdir. İnsan bir yerde doğar. Bütün olaylar bir yerde geçer. Yer bilgisi haberlerde genelden, tikele doğru verilir; ülke, il (varsa ilçe, köy), mahalle, semt, cadde, sokak, ev, mutfak…
• Ne zaman: Yine bütün olaylar bir zamanda meydana gelir. Zaman bilgisi de haberlerde genelden, tikele doğru verilir; yıl, ay, gün, saat, dakika…

Haber yazısının belirleyici özellikleri nelerdir?

• Haberin giriş bölümünde olay birkaç cümle ile özetlenir. Gelişme bölümünde sözü uzatmadan gerekli ayrıntılar verilir. Sonuç bölümünde ise olayın etkisi, olaya el koyma anlatılır.
• Haber ilginç olmalıdır. Haberin başlığı da ilginç olmalı, başlığa gözü takılan okuyucu, gerisini okumak için can atmalıdır.
• Haber duyulmamış olmalıdır. Okuyucu duyduğu bir olayı ikinci kez okumaz.
• Haber önemli olmalıdır. Haberin ilgilendirdiği okuyucu kitlesi çok olmalıdır.
• Haber doğru olmalıdır. Muhabir haberi tarafsız yazmalı, habere yorum katmamalıdır. Yorum köşe yazarlarının işidir.
• Haber yazılarında, muhabir okuyucuyu haberle başbaşa bırakmalı, okuyucusuna kendi varlığını hissettirmemelidir.
• Bu kurallara bütün yazılı anlatımlarda uygulanacak genel kuralları ekleyiniz.

Haber Yazıları ile ilgili bazı terimler:

Gazete: Politika kültür, ekonomi ve daha başka konularda haber ve bilgi vermek için yorumlu veya yorumsuz, her gün veya belirli zaman aralıklarıyla çıkarılan yayın.

Haber: 1. Bir olay ve olgu üzerine edinilen bilgi. 2. İletişim veya yayın organlarıyla verilen bilgi.

Sütun: Gazete, dergi, kitap vb. yazılı şeylerde, sayfanın yukarıdan aşağıya doğru ayrılmış olduğu dar bölümlerden her biri.

Sürmanşet: Gazetelerin birinci sayfasındaki logonun üzerinde kullanılan başlık.

Manşet: Gazetelerin ilk sayfasına iri puntolarla konulan başlık.

Muhabir: Basın ve yayın organlarına haber toplayan, bildiren veya yazan kimse.

Ajans: Haber toplama ve yayma işiyle uğraşan kuruluş.

Tekzip: Yalanlama

Asparagas: Şişirme haber

Sansasyonel: Dikkat çeken, çarpıcı, beklenmedik.

 

lgili Sayfalar

  • Tiyatronun Ortaya Çıkışı ve Gelişimi
  • Roman Nedir, Roman Türleri ve Tüm Özellikleri.
  • Hikaye: ( Tüm Özellikleriyle )
  • Tiyatro: Yazı Türü, Oyunu, Tarihi, Türleri,Terimleri, Gelişimi.
  • Müzikli Tiyatrolar: Opera, Operet, Bale,Pandomim, Skeç...
  • Haber Yazı Türü, Haberleşme Tarihi ve Gelişim Süreçleri
  • MAKALE: Nedir, Bilimsel Makale ve Özellikleri
  • Sohbet-Söyleşi- Yazı Türü ve Özellikleri
  • Eleştiri, Tenkit, Eleştirmen ve Özellikleri
  • Deneme;Tanımı, Özellikleri, Tarihi, Deneme Yazarları
  • Gezi Yazıları; Özellikleri veTarihi
  • Gazete Fıkrası,Tanımı, Özellikleri, Yazarları
  • Günlük( Günce), Özellikleri, Örnekler
  • Hatıra ( Anı) Yazı Türü, Özellikleri, Tarihi, Örnekleri
  • İnceleme Yazıları , Türleri, Roman, Şiir, Tiyatro İnceleme Planı
  • Biyografi, Özellikleri ve Türleri
  • Monografi, Otobiyografi, Nekroloji, Portre
  • Bibliyografya Nedir, Tez ve Dipnot Nasıl Hazırlanır?
  • Röportaj Nedir, Özellikleri,Yapısı, Tarihçesi
  • Açık Oturum: Nedir,Panel ve Diğer Türlerden Farkı, Örnek Yazı
Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com 




                      


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...