MENÜ
DUYURULAR
SON 5 ÜYEMİZ
BEĞENİLENLER
Şadi Çalık Hayatı ve Heykelciliği
Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 09 Mayıs 2012 Çarşamba Beğen



HAYATI



Mehmet Şadi Çalık (d. 1917, Kandiye - ö. 24 Aralık 1979, Girit), Türk heykeltıraş.
1917’de Girit, Kandiye’de doğmuştur.1923’te Büyük Mübadelede ailesi ile birlikte Izmir’ e yerleşmişlerdir. Şadi Çalık 1932- 1939 yılları arasında İzmir´de resim hocası Abidin Elderoğlu atelyesinde sistematik olarak desen çalışmıştır. Klasik teknik, plan, kompozisyon ve denge ilkelerini derinine içselleştirmiştir. 1939´da İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Heykel bölümünde plastik çalışmalara başladığında üstün klasik modlaj tekniklerine hakimiyetini göstermiş, 1940´ta yaptığı ilk sipariş işi "Atbaşları" ve sayısız büst geleneksel yapı ve kompozisyonda rahat ve hızlı çalışmasının örnekleri olmuştur. (1)  


İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi'nde 1940 ile 1948 yılları arasında profesör Rudolf Belling'in öğrencisi oldu ve onun atölyesinde  heykel sanatının detaylarını ve temellerini öğrendi. .1950-1951 yıllarında Paris'te çalıştı. Bu yıllarda yaptığı Parsi seyahatini kendi parasıyla karşılamış , Pariste gördüğü eğitim ona çok şey kazandırmıştır. Rue Grand Chaumiere´deki Soyut Sanat Atölyesi ve Güzel Sanatlar Akademisinde çalışmalar yaptı. Şadi Çalık Paris´te hem modern klasikleri ilk kez gördü, hem de çağdaş sanatın, mimarı ve tüm sanatların kaynaşması ve ayrılmazlığı yolundan geçtiğini haber veren yeni öncülere tanık oldu.(7)  Paris'ten döndükten sonra  1959 yılına kadar serbes olarak çalışmıştı. 1959 Yyılında mezun olduğu ve eğitim gördüğü okul olan, Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Heykel Bölümü'nde öğretim üyesi oldu. 1971 yılında aynı okulda profosör oldu. (5) 



1 Eylül 1951´de İzmir´de  Necati Cumalı’nın kızkardeşi Müfide Cumalı ile evlendi ve İstanbul´a taşındı. 9 Temmuz 1952´de kızı Siren dünyaya geldi. Müfide ile evlenmiş  bu evliliğinden daha sonra oğlu  Osman Çalık dünyaya gelmiştir.(7)  Şadi Çalık'ın  Cevat Şakir, Sabahattin Eyüboğlu, Azra Erhat gibi sanatçılarla yakın dostlukları olmuştur. (2) Paris, Berlin ve Viyana´ya götürülen Çağdaş Türk Sanatı sergisine katilmış,. Dostları Sabahattin Eyüboğlu ve Azra Erhat ile Mavi Yolculuk´lara girmiştir. 

 1952 yılında Anıt Kabir'in yapımı esnasında Paris´ten yeni dönen ve Pariste de tanıştıkları ve beraber oldukları yakın ddostu İlhan Komanla birlikte Zühtü Müridoğlu ile kurdukları ekip çalışmlarında bulundu. 1953 yılında Hürriyet gazetesinin açtığı Atatürk Anıtı yarışmasında 1.Ödülü aldı. Londra´daki Institute of Contemporary Arts´in (ICA) açtığı Uluslararasi Meçhul Mahkum Yarışması´na katıldı. 3.Ödül A grubunda Alexander Calder, Lippold, Minguzzi, Max Bill, Adam ve Lynn Chadwick yanında ödül aldı.(7) 

İzmir Fuarındaki Sümerbank rölyefini Hakki Atamulu ile birlikte yaptı.  1955 Ankara Sıhhiye´de Etibank Genel Müdürlüğü binasi cephesi için açılan yarışmada 1.Ödülü aldı. 
1955 - 59 yılları arasında İlhan Koman ve Şadi Öziş ile birlikte kurdukları Karemetal demir atelyesinde mobilya tasarımları yaptı. İlhan Koman´ın yurtdışına gitmesi, Şadi Çalık´in 1959´da DGSA öğretim görevi üstlenmesiyle bu çok ileri, yalın ve nesnel tasarımlarıyla bir çığır açan Türkiye´nin ilk design atelyesi kapandı. Dostu Nuri Iyem ile Beyoğlu Şehir galerisinde Ocak 1956 ve yine Ocak 1957´de resim ve heykel sergisi açtı.

 1960´da Adnan Çoker ile Van, Tatvan ve Bitlis´e yaptığı gezide gördükleri Anadolu dağları, kaya formasyonları, Akdamar adası, Ermeni ve Selçuk eserleri içlerinde unutulmaz izler bırakmıştı, hem de iki sanatçı arasında derin bir dostluğu doğurmuştu. Aynı yıl İzmir Fuarı´nda dönemin heyecanını dile getiren 27 Mayıs Devrimi Anıtı´nı yaptı. Hüseyin Gezer ile birlikte İstanbul Belediye Sarayı Sergi Salonu için Hitit Güneş Kursu´nu bronza büyüttü. (7) 

1969´da ODTÜ Fizik-Kimya Anfi (Üçlü Anfi) binası için Soyut Heykel´i gerçekleştirdi. Bulunduğu mekanla ilişkisi biçim, oran ve ışık açısından mükemmel olan bu heykel büyük etki yarattı. VAKKO Genel Müdürlüğü havuzu icin 1968´den beri denediği yapısal soyut heykellerinden biri olan Soyut Plastik´i gerçekleştirdi. İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Heykel bölümünde doçent oldu ve bölüm başkanlığına seçildi. (7) 
 
 Alçı, tunç, demir ve tahta gibi çeşitli malzemelerle yaptığı heykelleri, İstanbul Resim ve Heykel Müzesi ile çeşitli koleksiyonlarda yer aldı. Eserleri arasında, Ortadoğu Teknik Üniversitesi'nde yer alan Atatürk anıtı. İstanbul Ticaret Odası için yaptığı bakır ve taş rölyefler, İzmir Kültür Park'taki heykelleri, Asaf Halet Çelebi büstü ve İstanbul Belediye Sarayı süslemeleri dikkat çeker. Geleneksel bir klasisizmden başlayarak gitgide daha soyut bir anlayışa yönelen Çalık'ın eserlerinde, sadelik ve açıklık ön plandadır.(2)

1971´de ilk kez doğduğu Girit´e gitti. İzmir Kordon´da Yapı ve Kredi Bankası binasına 9 Eylül Bağımsızlık ve Kalkınma konulu rölyefleri, Ankara Kızılay Yapı ve Kredi Bankasi binasına amblem rölyef ve soyut taş bir rölyef, Lizbon TC Büyükelçiliği binasına soyut taş bir rölyef ile Erzincan, Batman ve İzmit Seka İşletmeleri Atatürk Anitlari´nı gerçekleştirdi. Halkalar heykelinin yeni bir versiyonunu yaptı. 

1977 DGSA´daki heykel bölümü başkanlığından çekildi. Devlet Sanatçısı ödülünü aldı. İzmir´de Konak meydanı yakınında taş kaideye uygulanmış, oturan bronz bir figürden oluşan Süleyman Ferit Eczacıbaşı Anıtı´nı gerçekleştirdi.

24 Aralik 1979 İzmir´de ani bir kalp kriziyle yaşamını yitirdi. Bornova Hacılar Kiri mezarlığına gömüldü.



ŞADİ ÇALIK'IN HEYKEL ANLAYIŞI


Doğum yeri olan Kandiye'deki  Miken ve Minos uygarlığına ait freskler ve figürlerle dolu Knossos sarayının hafızasında kalan belli belirsiz izleri, Urla sahilinin ve kırlarının görüntüleri, küçük yaşta yitirilen babanın eksikliği ve resim sanatına duyduğu ilgi Şadi Çalık’ın sanat anlayışının temellerini oluşturan faktörler olmuştur. Ressam Abidin Elderoğlu´nu tanıması ve onunla başlayan sistematik sanatsal çalışma, sonra ,İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi, Paris, onun heykelcilk anlayışını şeklillendiren önemli kilometre taşları olarak görülebilir.

    


Geleneksel bir klasisizmden başlayarak gitgide daha soyut bir anlayışa yönelen Çalık'ın eserlerinde, sadelik ve açıklık ön plandadır. Yaşadığı dönemin devlet destekli ve Atatürk büstünden öteye geçemeyen kamusal heykel anlayışına karşın Şadi Çalık yenilikçi bir heykeltıraş olmayı tercih etmiştir. Buna rağmen Şadi Çalık dönemin taleplerine uygun olarak Atatürk heykelleri ve büstleri de yapmıştır.


Heykel sanatında yaptığı ilk neo klasik denemelerden sonra soyut minimalizim anlayışına geçerek bu anlayışa uygun çalışmlar gerçekleştirdi. Daha sonra figür çalışmlardan soyut çalışmlara yönelerek soyut heykeller üretmeye başlamıştır. 


1950´de iIk kez  soyut çalışmalar üretmeye başlar. Soyut çalışmlarına ilk örnek alçı"Soyut Heykel"i olmuştur. Fakat onun soyut çalışmları da bişrer doğa yorumudur. Doğayı araştırmak ve doğayı etüd edip özümlemiş olan Antik Çağ sanatını, Mısır´ı ve Yunan´ı inceleyerek heykel yapmayı heykelciliğin ideali olarak gören bir soyut heykel anlayışı olmuştur. Onun heyklellerindeki anlayış " resim ve heykel hikaye anlatmaz" ilkesi üzerinde kuruludur. Soyut heykellerinde   Hans Hartung, Alman heykeltraş Uhlmann'ın tesirlerinin izlerini görmek mümkündür.  Bu heykelcilerin yanı sıra Rothko ve Fontana, 1967 Venedik Bienali'nde gördüğü Mary Vieira onu derinden etkieyen soyut dışavurumcu yabancı heykelcilerdir. (3)   


1950´de başlayan modern sanat düşüncesini yaşadığı toplumdaki tüm bilgi ve düşünce farklarına, iletişim zorluklarına ve sanat pazarının olmamasına rağmen sürdüren, heykeltraş olarak yaşamak için vermesi gereken sanatsal ödünlere rağmen Türk heykel sanatının kilometre taşları olan anıt ve heykelleri yaratmıştır.  Malzemesi çamur ya da alçıyı, büyük bir hızla sanki desen yapar gibi ama emin ve kesin hareketlerle, aramadan kullanır. Büstleri olsun, İzmir Fuarı´ndaki "Yatan Kadın", İstanbul Resim ve Heykel Müzesi´ndeki "Nü", Giresun´daki "Adalet Sembolü", Konak Sineması rölyefleri olsun tümü bu esaslar üstüne kurulmuştur. (1)


1950´li yıllardan başlayarak "sanatların bütünlüğü" ekolü ve yakın arkadaşlarının kurduğu Espas grubuna koşut olarak mimarinin bir parçası olarak görmüş, heykelin mimari ile kaynaşması gerektiğine inanmıştı. "Şadi Çalık´ın soyut anlayışı yalınlık, hafiflik, uçuculuktur, kütlenin çizgisel ifadesidir. Çizgi çok tutumlu kullanılması gereken ve çok sey ifade edebilen bir faktördür. " (3) Şadik Çalık heykel anlayışını ve  soyut heykellerden anladığını şu şekilde ifade eder: "Şadi Çalık sanatta araştıran bir yenilikçidir, ama biçimci değildir, "fizik"çidir. "Bizim anladığımız sanat metafizik değil, fizik sanat, yani rasyonel sanattır. Gereçlerin olanaklarını zorlayarak, deneyerek yapılan sanattır" (3). 


Ocak1974, Milliyet Sanat Dergisi’nde ,Mustafa Önes ile yaptığı bir söyleşide heykel ,anıt ve sanat anlayışı hakkında şunları söylemiştir.


"Sanatçı bir akım etkisinde çalışmaz, bir akım yaratmaya çalışır. Yirminci yüzyılın başlaması ile sanatçı sanatın öz problemlerini yeniden elden geçirmeye başlamış, sanatın her olanağını yeniden denemeye kalkmıştır. Bu yüzden başlangıçta (Kübizm, Fovizm, Fütürizm, Konstruktivizm gibi) gibi akımlar giderek çoğalmış, hattâ sanatın karşısına çıkan düşüncelere sahip olmuştur. Günümüzde çeşitli akımlar biri öbürünün karşıtı olarak meydana gelmiştir. Bu çatışmalar günümüzün güzel tarafıdır.Bir taraftan güdümlü sosyal sanat akımı zoraki bir şekilde sürdürülürken, diğer taraftan psikanaliz yolu ile sürrealist akım meydana gelmiş, bence sanat düsüncesi yerine metafizik etkilerle sanat yapılmıştır." (6) 




Beyoğlu’nda Galatasaray Lisesinin önündeki 50.yıl Anıtı da formu zorlayan ve dönemin devlet destekli sanat zevkine karşı göze değil de düşünceye hitap eden soyut bir heykeldir. 1923- 1973 tarihleri üzerinden göğe yükselen, cumhuriyetin dinamizmi ve özgürlüğünü temsil eden, paslanmaz çelik borularla; yakaladığı dinamizm ve diyagonal duruşla Beyoğlu’nun kargaşalığını yenmeyi amaçlamıştır.



ÖDÜLLERİ


  • 1953 yılında Hürriyet gazetesi, Atatürk Anıtı yarışması 1.Ödülü
  • 1955 Ankara Sıhhiye´de Etibank Genel Müdürlüğü binasi cephesi 1.Ödülü
  • 1962´de Eskişehir Atatürk ve Gençlik Anıtı yarışması 1.Ödülü 
  • 1977 Devlet Sanatçısı ödülünü aldı.
  • 1979´da TBMM Atatürk Anıtı ve Bolu Köroglu yarışmalarında 3.'lük ödülleri aldı. 



ESERLERİ


  • Eskişehir, Niğde Sakarya Atatürk anıtları ( Nusret Sumanla birlikte) 
  • Erzincan ve ODTÜ Atatürk Anıtları
  • İstanbul Ticaret Odası bakır ve taş rölyefler, 
  • Galatasaray Lisesi 50.yıl Anıtı 
  • İzmir Kültür Park heykelleri,

  • Ercüment Tarcan büstü, 1940.
  • Hüseyin Batuhan büstü, 1941.
  • Asaf Halet Çelebi büstü, 1942 
  • "Atbaşları", 1940. Pirinç döküm
  • "Masadakiler"
  • Resim ve Heykel Müzesi´ndeki "Nü", 
  • Giresun´daki "Adalet Sembolü"
  • Konak Sineması rölyefleri 
  • İzmir Fuarı´ndaki "Yatan Kadın", 
  • Etibank rölyefi, 1955. 
  • Büyük Efes Oteli, Antik Ege Rölyefi, İzmir, 1963. 
  • Ekonomi Rölyefi, İstanbul, 1964. Pişmiş toprak
  • Soyut Rölyef, Lizbon, 1971.
  • Soyut rölyef, İstanbul, 1972. Dövme bakır. Eminönü'ndeki İstanbul Ticaret Odas

SOYUT HEYKELLERİ
  • Minimum" adlı soyut heykel 1957 
  • "Paris Kuşu" 1950. Tahta, soyut
  • "Soyut Heykel", 1950 Alçı.
  • Küçük Demir", 1951. 
  • "Halkalar 1", 1952. Alçı. İ
  • "Uçan Form", 1952. 
  • "Horoz", 1952. Alçı
  • "Koltuk" ve "Heykel", 1955-
  •  "Demir 3- Kuşlar" 1957. Demir. 
  •  "Demir 4", 1957. Demir
  • "Vietnam", 1970. Alçı, bronz, patine. 
  • Müfide Çalık Portresi, 1970. 
  • "Virüs Entelektüel", 1970. 




İLGİNİZİ ÇEKEN BAŞLIĞI TIKLAYIN
 

  • Heykelci Mehmet Aksoy
  • Heykelci Prof. Hüseyin Gezer Hayatı ve Heykelleri 
  • Hüseyin Anka Özkan Hayatı ve Heykelciliği
  • Yervant Osgan İlk Türk Heykelcisi ve Hocası 
  • İhsan Özsoy İlkTürk Heykel Sanatçısı ve Hocası 
  • Nijad Sirel Hayatı ve Heykelciliği 
  • Günseli Aru ve Heykelciliği
  • Heykelci, Zerrin Bölükbaşı
  • Gürdal Duyar
  • İlk Kadın Heykelcimiz Nermin Farukî
  • Ali Teoman Germaner, Hayatı ve Sanatı
  • Saim Bugay , Hayatı, Sanatı ve Detayları
  • Kuzgun Çetin Acar, Hayatı ve Heykelciliği
  • Heykelci Prof. Dr. Kenan Yontunç
  • Yavuz Görey, Hüseyin Gezer ,Hüseyin Özkan,
  • Hakkı Atamulu, Hayatı ve Heykelleri
  • Şadi Çalık Hayatı ve Heykelciliği 1
  • Kadın Heykeltıraş Sabiha Bengütaş
  • HEYKELCİ PROF. DR. MUSTAFA NUSRET SUMAN
  • Ratip Aşir Acudoğlu
  • İlhan Koman, Hayatı ve Heykelcilik Detayları
  • Zühtü Müridoğlu , Hayatı, Heykel Sanatı
  • Ali Hadi Bara, Hayatı ve Heykeltıraşlık Detayı

Not: Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, Resim,Tablo, kaligrafi, Fotoğraf, minyatür, hat ve  benzeri çalışma  ve araştırmalarınızı, sitemize üye olarak ,  bize başvurarak ESA'da paylaşabilir, kendinizi ve ürünlerinizi tanıtabilirisiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com






  


50. Yıl Anıtı, 1973, Şadi Çalık, Beyoğlu
  



ODTÜ Atatürk Anıtı, 



Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...