MENÜ
ESA E- DERGİ
DUYURULAR
SON 5 ÜYEMİZ
BEĞENİLENLER
Günün Şiiri: Haftanın Şiiri: Ayın Şiiri: Günün Yazısı: Haftanın Yazısı: Ayın Yazısı:
Heykelci Mehmet Aksoy
Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 16 Ağustos 2012 Perşembe Beğen





Mehmet Aksoy

Mehmet Aksoy, (d. 1939, Hatay - Yayladağı), Kars, Bergama ve Ankara'da kaldırılan heykelleri ile gündemi işgal eden Türk  heykeltıraş.

1939'da, şimdi Suriye sınırlarında kalan Yayladağ'nın Kesap kasabasında doğdu. İlk ve orta öğrenimini Yayladağ, Hatay, Tarsus ve Antakya'da yaptı. (1) İlköğretim yıllarında iken Nazmiye Hanı adlı öğretmeninin teşviki ve yönlendirmesi ile resim saantına karşı  büyük bir ilgi duymaya başlamış, ilköğretim yıllarından itibaren kendisini  Devlet Güzel Sanatlar Akademesine girmeye hazırlamıştır. Bu olayı kendi kaleminden  ve 2009 yılında yapılan bir röportajında şöyle anlatmaktadır. "Adını ilk olarak Nazmiye Öğretmen'den duyduğum Akademi'ye girmek için hep bir hazırlık içerisindeydim ve lise bana angarya gibi geliyordu. O dönemdeki resim dersleri ve hocalarımın dikkatini çekmem de beni besledi diye düşünüyorum." (2)  1960 yılında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nin Resim bölümüne girdi. Okula devam ederken  o sıralarda heykel bölmünün yöneticieğitmenlerinden olan Şadi Çalık'ın dikkatini çekecekti. Şadi Çalık'ın yönlendirmeleri ile resim bölümünden heykel bölümüne geçti. Bu yıllarını  verdiği bir röportajda şu şekilde anlatmıştır " . Ali Hadi Bara emekli olduğunda atölyesini Şadi Çalık'a bırakmıştı, onun ilk öğrencileri bizdik. Bu arada şunu söylemeden geçemeyeceğim: Ali Hadi Bara Türkiye'deki heykeltıraşlar içerisinde en dolu, en entelektüel olanıdır, onu erken kaybettik. " (3)


Sanatçı bu olayı şu şekilde anlatmıştır.."Şadi Hoca resmen çok üstüme geldi ve beni heykel için kandırdı. Senin heykel yeteneğin var vb. laflarla benimle bir buçuk ay uğraştı, çok ilgilendi benimle. Ama ben de hep resim yapma özlemi vardır, bana o zaman demişti ki heykeltıraş olursan ressam da olursun  " (3)  Böylece Şadi Çalık'ın da ısrarlarıyla daha sonra Heykel bölümüne geçti ve 1961-1967 yılları arasında Prof. Şadi Çalık'ın  atölyesinde öğrenim gördü. Askerliğini yaptıktan sonra 1969-70 yıllarında aynı bölümde ve Şadi Çalık'ın yanında  asistanlık yaptı.  ve bir devlet bursu alarak  1970 – 1977 Devlet bursuyla yurt dışında öğrenim gördü. Yedi yıl süren bu sürecin ilk iki yılında 1972’ye kadar Londra’da kaldı. Daha sonra Berlin'e geçti. Berlin'de sanatçı topluluklarının arasında aktif bir rol alıyordu. Verdiği bir röportajda bu günleri şöyle getirmiştir. " Berlin'de Hochschule der Künste'de okumaya başlayınca mimariyle kendiliğinden yakınlaştım. O dönemde sanat merkezi Paris'ten, New York'a kaymıştı, Berlin'de öne geçmek istiyordu, deneysel akımların biri gidiyor biri geliyordu ve atış serbest gibi olmuştu. Ben tabii şaşkınlık içindeyim heykel, form, anlam üzerine yoğunlaşmışım." (2)  Berlinde bulunurken bir çok politik etkinliklerde yer alan sanatçı  1972 Berlin Türk Akademiker ve Sanatçılar Derneği’nin kurucu üyleliğini ve başkanlığını yaptı. (3) Berlinde Hochschule der Künste'den 1978'de Berlin Yüksek Sanat Okulu Heykel Bölümünden master derecesiyle “Meisterschule” derecesini alarak mezun oldu. [3].  Berlinde kaldığı yıllar içeriğsinde Türkiye'ye de gidip geliyordu. Belindeki burslu öğrenimini sürdürürken 1976 Antalya Film ve Sanat Festivaline katıldı. Antalyada kaldığı bu süreç içerisinde heykeli halka sevdirmek amacıyla Film Festivali boyunca ve iki  ay süresince Belediye meydanında kamuya açık heykel çalışması yaptı(3) Bu yıllarda ve dernek çatısı altında siyasetle yakından ilgileniyordu.
N.Hikmet projesinin yönetimini üstlenmiş bu projenin hayata geçiirlmesi için çalışmlara başlamıştı.

1978'de Türkiye'ye dönerek 1980'e kadar İDGSA'da öğretim üyeliği yaptı. 1981 İ.D.G.S. A Heykel bölümü Taş atölyesinde öğretim görevlisi olarak çalıştı (3) Fakat 12 Eylül İhtilali ile  tekrar Berlin'e dönmek ve uzun süre Berli 'de kalmak zorunda kalacaktı. 1981 – 1989 Yılları arasında Berlin’de serbest sanatçı olarak çalıştı.  Belinde kaldığı yıllar esnasında  ses getiren bir çok çalışmaya imza atmıştı. Berlin'de kaldığı yıllara rasında 1986 Kranoldplatz Berlin’e  “Buluttan Sevgililer” adlı heykeli yapmıştı.
1984 – 1987  yılları arasında “Berlin Schlesischestor ‘a  “İş Göçü”adlı heykel ansamblesini yaparak teslimetti.  1986 – 1988 Berlin’de ”Cemal’in rüyası” isimli taş heykeli bitirdi  ve bu heykeli “Stedhaus Böcklepark”  adlı gençler yurdu binası önüne dikti . 1989 yılında İhtilal Döneminin getirdiği şartlar değişince yurda döndü ve çalışmalarını Türkiye'de sürdürmeye başladı. Buna rağmen yurdışındayken aldığı siparişleri bitirmek için çalışmalarını sürdüürüyordu. 1991 Potsdam’a dikilen  “Meçhul Asker Kaçağı” heykelini bitirerek teslim etti.

1989  yılında II. Uluslararası İstanbul Bienaline Aya İrini’deki “Şahmeran Öyküleri” adlı proje ile katıldı. 1990 III. Aysa-Avrupa Bienaline katıldı
“Ayrılık” adlı heykeli İstanbul Bebek Türk Merchant Bank’ın önüne dikildi. 1990. Sanatçı 1990 ile 1995 yılları arasında çalışmlarını sürdürmüş,  Karacaahmet’te, bir aile mezarlığı için heykel yapmış,  Ankara Esenboğa girişinde doğal kayaları içine alan “Toprakana” heykel projesi üzerinde çalışmıştı.  1992  yılında ise Ankara Altınpark için “Gökkuşağının altında” heykel projesini yapmaya başlamıştı. Fakat bu projenin yapımı siyasi nedenler  ve çekişmler yüzünden askıya alınacaktı.  1995 Ankara Belediye Başkanlığı tarafından “Periler Ülkesinde” adlı heykel müstehçenlik nedeniyle  yerinden kaldırıldı ve Gökkuşağının Altında Heykel çalışması durduruldu. (3)  Bu olay sanatçının hayatında bir dönüm noktası olacaktı. Mahkemeye intikal eden bu olay sonrasında Sanatçı ile Ankara Büyük şehir Belediye Başkanı Melih Gökçek arasında sürtüşmleri başlattı. Bu sürtüşmler ve tartışmalar basına da yansıyarak sanatçının adının kamuoyu tarafından duyulmasını sağladı.

Melih Gökçek, Mehmet Aksoy'un  "Periler Ülkesinde" isimli heykeline tükürmüş ve bu heykeli yerinden kaldırtmıştı. Basına da yansıyan bu olay sonucunda  ismi daha çok  duyulmaya başladığı gibi Melih Gökçek'e açtığı davayı kazanarak   Melih Gökçek'i 20 milyar tazminat ödemeye mahkum ettirmişti. (4) Bu sürtüşmler devam ederken 1995 Borsa binası önüne “ayı ve boğa” heykeli, 1998 de de  İzmir Selçuk Kurtuluş yolu anıtını yaparak teslim etti. (3) 1996 Bergama’da yol kavşağında,17m. Yükseklikte,300 ton taştan oluşan “Nike Heykeli” çalışmalarına başlamıştıı. Bu heykel  Bergama'ya nakledildi ve Bergama'daki yerinde hizmete açılmıştı. Fakat yapılan yerel seçimlerde Bergama Belediye Başkanının seçimlerle değişmesinden sonra yeni Belediye Başkanı bu projeyi dondurdu ve projenin bitirilmesi gerçekleşememişti. Bu projenin iptal edilmesi de basında yankı buldu.

Sanatçı 1998 2001 yılları arasında daha çok mezarlıklar için heykel çalışmlarında bulunuyordu. Bu yıllar arasında  Boyacıköy İST.Tüncay Artun mezarı  heykelini, Cumhurbaşkanlığı Hüber Köşkü İst. IO Bosphorous ve Kurtuluş Savaşı ve Atatürk Heykellerini, Zincirlikuyu İST. Sıtkı Coşkun Mezarı i heykelini, Datça'da  Can Yücel mezar Heykelini yaparak teslim etti. 2001 yılında İş Bankası Kuleleri Kibele Çeşmesi'ni yaparak teslim etmişti. 2003 - 2004 Yenişehir Soyak Kibele Evleri Heykel Projelerini  Tamamladı


Kariyeri boyunca medyatik olduğu ve kamu oyunu aylarca meşgul eden diğer bir hadise ise Kars'a dikilen “İnsanlık Anıtı” adlı heykeli olmuştur. Kars'taki “İnsanlık Anıtı” adlı heykel projesini yapmış olan saantçının  bu heykeli oldukça ses getirmiş pek çok olumlu ve eleştiriye maruz kalmıştır. En sonunda hükümet tarafından yıktırılan bu heykel  bir hayli gündemi meşgul etmiştir.  2008 Kars Kalesi karşısındaki tepeye 35m yüksekliğinde “İnsanlık Abidesi” adlı heykel ve çevre düzenlenmesi  çalışmasına başladı. "2004 yılında o zamanki Kars Belediye Başkanı Naif Alibeyoğlu Ermenilerin soykırım anıtlarına karşı bir anıt yaptırmak istedi. Ermeni olaylarının iki ülke arasında kan davası gibi görüldüğünü ve o soykırım anıtlarının aradaki gerilimi, düşmanlığı körüklediği düşünülüyordu. Yapılacak anıtın buna karşı bir duruşu olması isteniyordu." (5) Bu sipariş üzerine : "Heykeli yapmaya başlamadan önce maketim ve projem ile Erzurum Anıtlar Kurulu'na gittim. Kurul heykeli inceledi, yerine baktı ve onay verdi. O zamanlar orası sit alanı da değildi. Sonradan bir başvuru yapıldı o başvuruda oranın sit alanı olması gerektiği, heykelin sit alanına yapıldığı söylendi ve o başvuru sonrası orası tescillendi.
Ben, asıl suçluların savaşı çıkaranlar, yani o dönemde bölgeye egemen olmak isteyen emperyalist güçler olduğunu düşünüyorum. Yoksa o savaş orada mağdur olan halkların savaşı değildi. İnsanları kurşun askerler gibi karşı karşıya getirirsen, tanımadan etmeden birbirlerini vururlar. Savaşın acımasızlığı da budur" (3)

Tartışma yaratan  ve ortadan kaldırılan bu anıtı sanatçı şu şekilde betimlemiştir. " Heykeldeki bu iki figür ortadan ikiye bölünmüş tek bir insandır aslında. Karşı karşıya konmuş, kendi kendine düşman edilmiş bir durum var burada. Bu iki figür orada uzanan elle tekrar bir insan oluyor. Yoksa bu kinler, kavgalar, savaşlar bizi insan olma yolunda adım atmamızı engelliyor. Temel neden ve anıtın içeriği budur. Bu iki figür savaşların acısını çekmiş ve bu savaşları insanlık vicdanında mahkum edilmiş 'vicdan' var. Bu 'vicdan' göz ile temsil ediliyor. Bu göz onları hep görüyor ve hep acıyı içinde saklıyor. Bir de gözden akan gözyaşı damlası var." (6)

Bu proje devasa boyutu, şekli ve tartışma konusu olan diğer nedenler yüzünden Kültür bakanlığının ve bizzat başbakanın da içine girdiği pek çok polemiğe neden oldu. En sonunda bir sit alanı üzerinde inşa edildiği gerekçesi ile bu antın yıkım kararı alındı . (6)  Pek çok  saantçının ve basından kişilerin olaya müdahil olması ile kamuoyu bu olaylarla çalkalandı. Sonuçta anıt ortadan kaldırıldı.

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Tophane- i Amire Kültür ve Sanat Merkezi mart 2012 de  Mehmet Aksoy'un retrospektif sergisine ev sahipliği yaparak Aksoy'un sanat hayatındaki 50. yılını kutladı. (7)



Ödüller     
 
2010    ÇAĞSAV Ankart Onur Ödülü
2008    Artist 2008 TÜYAP Onur Sanatçısı Ödülü
2004    ODTÜ Üstün Hizmet Ödülü
1990    Plastik Sanatlar Dalında Sedat Simavi Vakfı ödülü
1990    III. Asya - Avrupa Bienali Büyük Ödülü
1990    Ankara Sanat Kurumu Plastik Sanatlar Dalında "Yılın Sanatçısı" Ödülü
1985    Bundengartenschen heykel yarışması 2.lik ödülü
1982-1983    Luthar Platz Heykel yarışması 2.lik ödülü
1979    Devlet Resim ve Heykel sergisi 1. lik ödülü
1970    Devlet Resim ve Heykel sergisi 1. lik ödülü
1966    Devlet Resim ve Heykel Sergisi 2. lik ödülü

İLGİLİ LİNKLER

Heykelci Mehmet Aksoy

Heykelci, Zerrin Bölükbaşı

Gürdal Duyar

İlk Kadın Heykelcimiz Nermin Farukî

Ali Teoman Germaner, Hayatı ve Sanatı

Saim Bugay , Hayatı, Sanatı ve Detayları

Kuzgun Çetin Acar, Hayatı ve Heykelciliği

Heykelci Prof. Dr. Kenan Yontunç

Yavuz Görey, Hüseyin Gezer ,Hüseyin Özkan,

Hakkı Atamulu, Hayatı ve Heykelleri

Şadi Çalık Hayatı ve Heykelciliği 1

Kadın Heykeltıraş Sabiha Bengütaş

HEYKELCİ PROF. DR. MUSTAFA NUSRET SUMAN

Ratip Aşir Acudoğlu

İlhan Koman, Hayatı ve Heykelcilik Detayları

Zühtü Müridoğlu , Hayatı, Heykel Sanatı

Ali Hadi Bara, Hayatı ve Heykeltıraşlık Detayı

 



KAYNAKÇA

  1. http://tr.wikipedia.org/wiki/Mehmet_Aksoy
  2. http://www.mehmetaksoy.com/pPages/pArtist.aspx?paID=627&section=120&lang=TR&bhcp=1&periodID=&pageNo=0&exhID=0
  3. http://www.mehmetaksoy.com/pPages/pArtist.aspx?paID=627&section=555&lang=TR&bhcp=1&periodID=&pageNo=0&exhID=0
  4. http://www.eksisozluk.com/show.asp?t=mehmet+aksoy
  5. http://www.mehmetaksoy.com/pPages/pArtist.aspx?paID=627&section=560&lang=TR&bhcp=1&periodID=&pageNo=0&exhID=0
  6. http://www.haberler.com/heykeltras-mehmet-aksoy-insanlik-aniti-nin-yapimi-haberi/
  7. http://www.haberturk.com/kultur-sanat/haber/728045-mehmet-aksoyun-50-yili-bu-sergide-galeri





İLGİNİZİ ÇEKEN BAŞLIĞI TIKLAYIN
 

  • Heykelci Mehmet Aksoy
  • Heykelci Prof. Hüseyin Gezer Hayatı ve Heykelleri 
  • Hüseyin Anka Özkan Hayatı ve Heykelciliği
  • Yervant Osgan İlk Türk Heykelcisi ve Hocası 
  • İhsan Özsoy İlkTürk Heykel Sanatçısı ve Hocası 
  • Nijad Sirel Hayatı ve Heykelciliği 
  • Günseli Aru ve Heykelciliği
  • Heykelci, Zerrin Bölükbaşı
  • Gürdal Duyar
  • İlk Kadın Heykelcimiz Nermin Farukî
  • Ali Teoman Germaner, Hayatı ve Sanatı
  • Saim Bugay , Hayatı, Sanatı ve Detayları
  • Kuzgun Çetin Acar, Hayatı ve Heykelciliği
  • Heykelci Prof. Dr. Kenan Yontunç
  • Yavuz Görey, Hüseyin Gezer ,Hüseyin Özkan,
  • Hakkı Atamulu, Hayatı ve Heykelleri
  • Şadi Çalık Hayatı ve Heykelciliği 1
  • Kadın Heykeltıraş Sabiha Bengütaş
  • HEYKELCİ PROF. DR. MUSTAFA NUSRET SUMAN
  • Ratip Aşir Acudoğlu
  • İlhan Koman, Hayatı ve Heykelcilik Detayları
  • Zühtü Müridoğlu , Hayatı, Heykel Sanatı
  • Ali Hadi Bara, Hayatı ve Heykeltıraşlık Detayı

Not: Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, Resim,Tablo, kaligrafi, Fotoğraf, minyatür, hat ve  benzeri çalışma  ve araştırmalarınızı, sitemize üye olarak ,  bize başvurarak ESA'da paylaşabilir, kendinizi ve ürünlerinizi tanıtabilirisiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com




Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...