MENÜ
DUYURULAR
SON 5 ÜYEMİZ
BEĞENİLENLER
Joseph Heller Madde 22 Romanı Hakkında
Ekleyen : ESA , 26 Mart 2015 Perşembe Beğen


madde-22Özgün adı ise  Catch 22  olan eser Türkçe’yeMadde 22 ve Şike adları tercüme edilmiş;  roman Heller tarafından 1953 yılında yazılmaya başlanmış  1961 yılında ABD’de Simon & Schuste yayınevinde basılmış tı.

Hikâyesi 1943 yılında II. Dünya Savaşı sırasında geçen roman,  20. yüzyılın en büyük edebi eserlerinden biri olarak anılacaktı. [1]

Eser 1961 yılında ilk yayınlandığında çeşitli tepkiler almış ABD de çok fazla ses getirmeyen roman İngiltere de ise daha çok  sevilmiş ve yüksek satış  rakamları yakalmıştı.

“Eser ABD de çok çelişkli tepkiler almıştı. , Chicago SunTimes’da “son yılların en iyi Amerikan romanı” diye nitelenirken, kimi eleştirmenlerce yerin dibine sokulmuş, o yıl yalnızca otuz bin satmıştı.”[2] Büyük Britanya’da ise , bir hafta içinde en çok satanlar listesinin tepesine yerleşmişti.  Sonuçta roman  pek çok dile çevrildi, filmi yapildi, yazarina da milyonlar kazandirmıştı.[3]  Eser pek çok ülkede best Seller en çok satanlar listesine de girdi.

Eser ertesi yıl  ABD’de  yeniden ve karton kapakla yayımlandı.  Eser bu kez popüler olmuş savaş karşıtı içeriği sayesinde on milyonluk bir satışa erişmiş inanılmaz bir  popülerlik patlaması yaratacaktı. Bunun  Catch 22’nun film hakları Paramount Pictures tarafından hemen satın alındı. Mike Nichols tarafından sinemaya uyarlanaan baş rollerini Alan Arkin, Orson Welles ve John Voight’un [4] paylaştıkları film  1970’te gösterime girmişti.

Roman savaş karşıtlığına dair konusu savaşa getirdiği yeni bir yaklaşımla bazı gerçekleri başka bir taraftan anlatan bir eser olarak dikkat çekmişti.  Eser neyin ve kimin zaferi olduğu belli olmayan  zaferleri anlatan klasik savaş romanlarından farklo oalrarak, Heller, savaşın ne kadar saçma bir şey olduğunu savaştan kaçamayan ama boşu boşuna ölmekten kaçınan, tek gayesi savaştan sağ çıkmak olan bir pilotun başından geçen kurmaca olaylarla  insanlığın girdiği bir kısır döngüyü ele alıyor, savaş zafer, ve vatan için ölmek düşüncesinde olan savaş yanlıları ile farklı bir şekilde alay ediyordu.

Roman büyük ölçüde Josep Heller’in hayatından da izler taşımaktadır. Heller II. Dünya savaşına savaş pilotu olarak girmiş,  sağ salim kurtulmuştu.  Yazarın bu romanındaki kahramanı olan Pilot yüzbaşı Yossarian , savaştan sağ salim kurtulmaktan başka derdi olmayan biridir. Pilot yüzbaşı Yossarian , savaşmamak için 22. Maddeye, yani deliliğe sığınmaya çalışan biriydi. Yossairan   karkateri 1960 lı yıllarda en önemli roman karakterleri arasına girmişti

Eserin ilk çevirisi Şike adıyla ve Levent Denizci  tarafından yapılmış,  Niran Elçi ise eseri Madde 22 adıyla bir daha çevirmiştir.  [5]

 

TADIMLIK

“Evet sadece tek bir bityeniği vardı. Madde 22’nin kendisi. Bu maddeye göre yakınındaki gerçek bir tehlike karşısında kişinin kendi güvenliğini düşünmesi rasyonel bir insan davranışıydı. Orr deliydi ve görevden alınabilirdi. Tek yapması gereken bunu istemekti; ama bunu istediği an, deli olduğu kabul edilmeyecek ve daha fazla görev uçuşuna çıkması gerekecekti. Orr, daha fazla görev uçuşu yaptığı taktirde deli, bunu yapmadığı taktirde ise akıllı kabul edilecekti, fakat akıllıysa uçmak zorundaydı. Eğer görev uçuşuna çıkıyorsa deli olmalıydı ve bunu yapmak zorunda değildi; fakat göreve çıkmak istemiyorsa, akıllı olmalıydı ve uçmak zorundaydı. Yossarian, Madde-22’nin mutlak yalınlığı karşısında derinden etkilenmişti, hürmetkâr bir ıslık çaldı.
‘Bu Madde 22, bayağı esaslı bir maddeymiş’ dedi.
Doktor Daneeka ‘Olabileceklerin en iyisi’ diyerek onayladı.”[6]

 



  • [1] What is Catch-22? And why does the book matter?”. BBC News. 12 Mart 2002. 18 Şubat 2013 tarihinde erişildi. (İngilizce
  • [2] 3 KASIM 2011 CUMHURİYET KİTAP SAYI www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/4200/sayfa/2011/11/3/6.
  • [3] http://www.kitapbulan.com/kitap/sanatcinin-yasli-bir-adam-olarak-portresi/9786055749965
  • [4] http://www.insanokur.org/?p=7195
  • [5] 3 KASIM 2011 CUMHURİYET KİTAP SAYI www.cumhuriyetarsivi.com/katalog/4200/sayfa/2011/11/3/6.
  • [6] eller, Joseph (1961 [1995]) Catch-22, New York: Everyman’s Library. sf. 55 – 5

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...