MENÜ
DUYURULAR
SON 5 ÜYEMİZ
BEĞENİLENLER
Günün Şiiri: Haftanın Şiiri: Ayın Şiiri: Günün Yazısı: Haftanın Yazısı: Ayın Yazısı:
Yemenicilik Hakkında
Ekleyen : Adem , 21 Ağustos 2016 Pazar Beğen
 

Tanımı :

“Büyük Larousse ansiklopedisinde iki şekilde tanımlanıyor: Birinci tanıma göre yemeni “üzeri elle boyanarak veya kalıpla basılarak renk ve desen verilen ve kadınlar tarafından kullanılan bir başörtüsü”. İkinci tanım ise yemeniyi “kısa konçlu hafif ve kaba bir çeşit erkek ayakkabısıdır.” ( Yemeni mad. Büyük Laurusse ) Yemeni tabanı manda derisinden yüzü ise sahtiyandan (tabaklanmış ve cilalanmış teke derisi) ibaret tamamen el emeğine dayanan sağlıklı giyimi kolay bir erkek ayakkabısıdır.

 

YEMENİ NASIL BİR AYAKKABI TÜRÜDÜR.

Yemeni; üstü kırmızı ya da siyah deriden, tabanı köseleden dikilen topuksuz ve çok sıhhatli olan ayakkabıdır. Yemeni yurdumuzun diğer yörelerinde yazmaya verilen ad olmasına karşılık yöremizde ayağa giyilen bir çeşit ayakkabıya verilen addır. Gaziantep’te yemeniciliğe "köşkercilik" ,yemenicilere "köşger" ,yemeni ustalarına "köşger ustası" denilmektedir. Köşger kelimesi Farsça "keşfger" kelimesinden gelişmiş olup, ayakkabı yapan anlamına gelmektedir. Yemeni ilk defa yemende Yemen-i Ekber isminde bir kimse tarafından icat edilmiş ve kendi ismini vermiştir.

YEMENİCİLİK EL ZENEATI HAKKINDA

Daha sonraları yemeni, Yemen'den Halep'e, Halep'ten de Güneydoğu Anadolu'ya intikal etmiştir. Gaziantep Şanlıurfa, Kahramanmaraş, Diyarbakır, Antakya ve Adana'ya kadar yayılmış olan yemeni yapımcılığı zaman içerisinde Gaziantep ve Kilis haricindeki diğer illerde tamamen bitmiştir. Yemeni esas olarak gön ve yüz olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Gön, manda ve sığır derisinden yapılmış olup, yere gelen kısım ile bunun üzerinde dana derisinden yapılmış taban kayışı ve bezlerden ibarettir. Yüz ise sırt ile birbirine birleştirilmiş ve çirişle yaptırılmış sahtiyan ve meşinden oluşur. Yemeni yapımında 5 hayvan derisi kullanılır.1-Alt taban manda veya sığır derisinden, 2-Yüzü keçi derisinden,3-iç astar, koyun derisinden,4-iç taban sığır veya keçi derisinden,5-Kenarı (sızı) oğlak derisinden yapılır.

Yemeni imalatında kesinlikle plastik madde kullanılmaz, tüm dikişler elle yapılır. Ökçesiz olup tersinden dikilir, düz tarafı çevrilir ve asıl giyilecek durumunu alır. Düz tarafı çevrildikten sonra kalıplanır, etrafı düzgünce kesilir, kalıptan çıkarılır, kenar dikişi yapılır, satışa ve giyime hazır hale getirilir. Diğer ayakkabılarda ise bu özelliklerin çoğu bulunmaz. Yemeni sağlık açısından çok sıhhatli bir ayakkabıdır. Ayaklarda ki mantar ve nasır oluşumunu, ayak parmakları arasındaki pişikleri önler. Yemeninin üst tabanı ile alt tabanı arasındaki kil insan vücudundaki elektriği toprağa verir, ve insan vücudunu rahatlatır. Ayakta koku yapmaz. Çünkü gözenekli deriden içten teri dışarıya verir. Yemeniler renklerine, büyüklüklerine ve şekillerine göre adlar alır.

YEMENİ TÜRLERİ

 


 

Renklerine Göre ;

Siyah: Siyah yemeni, merkup, pantof, kulaklı
Mor: Annubi
Kımızı:Gül şeftali ve nar çiçeği


Büyüklüklerine göre;

Çocuk yemenisi :Metelik (28-29 Numara)
Küçük hasbe: 7 yaş için (30-31 numara)
Büyük hasbe 9-10 yaş için (32-33 numara)
Vastani: (34-35 numara)
Orta ayak :(36-37 numara) 
Zegender: (38-39 numara)
Ges: (40-41 numara)
Lorba: (42-43 numara)
Uzger:(44 numara )
Uluayak:(45 numara)

Şekillerine göre;

HALEBİ:Modelinin Halep'ten gelmesi sebebiyle bu adı almıştır.ilk kullanılan modeldir. Annubi ve Gül şeftali renginde olur

Daha ziyade köylüler tarafından kullanılır.


MERKUP: Merkup yemeninin yüzü kısadır, kulaksızdır. Daha çok şehirde sosyal durumu iyi olanlar tarafından giyilir.

BURNU SİVRİ: Burnu yüze doğru kıvrıktır. Sahtiyan kısmıda kıvrılmıştır. Daha çok köylüler tarafından giyilir.

KULAĞI UZUN: Ne burnu sivri gibi ayağı örtecek kadar kapalı, nede merkup gibi açıktır. Siyah annubi ve gülşeftali renginde olur.

Daha çok şehirde giyilir.

EĞRİ SİMLİ: Yüzü kısadır. Burnu sivri gibi yukarı kalkık ve kıvrıktır. Kenarda çatının bulunduğu kısım gümüş telle işlenmelidir.

 

http://img.blogcu.com/uploads/aintabsofrasi_yemeni1.jpg
resim alıntı: ttp://www.google.com.tr/imgres?imgurl=                         :http://img.blogcu.com/uploads/aintabsofrasi


 YEMENİ YAPIMINDA KULLANILAN MALZEMELER

Yemeni yapımında gön, sahtiyan, meşin, sızı kayışı (kıyı), iplik, mum, çiriş ve kil kullanılmaktadır. Yemeniyle şekil veren araç ve gereçler ise, kütük, muşta, keski, biz, iğne, bileği taşı, kösele taşı, kiy ölbesi, pazval, dikiş ağacı, diresken, pepkiç, huval,pusal, endaze ve kalıptır. ( Alıntı adresi : www.gaziantep.net/gaziantepelsanatlari/yemenicilik_kosgerlik.html )

Yemenicilik zanaatı kalitesiz deri aşırı işçilik ve fiyat artışı plastik ayakkabıların ucuz oluşu vb. nedenlerden olumsuz etkilenmiş ve gerek mesleğe gerek yemenilere olan ilgi azalmıştır. Bugün itibariyle Gaziantep ve Kilis’te yemeni dikmeye devam ettiği bilinen yalnızca iki usta kalmıştır. Bu ustalar da diğer son ustaların dediği gibi eleman ve malzeme sıkıntısı çektiklerini söylemekteler. Ürettiklerini satmakta zorlandıklarını satsalar bile değerinde satamadıklarını söylüyorlar.

Tamamı el emeğine dayanan bu meslek ustaları şimdi yalnızca halk dansları yapan gruplara ve meraklı turistlere de yemeninin minyatürünü dikmekle yaşamaya çalışmaktadırlar.Gaziantep Üniversitesi 1992 de kurduğu Gaziantep el sanatlarını koruma ve geliştirme merkezinde Sedef Kakmacılığı Kutnu Dokumacılığı Aba Dokumacılığı Kilim Dokumacılığı ve Yemeniciliği yaşatmaya ve ileri nesillere aktarmaya yönelik çalışmalarını sürdürmektedir.

 

 


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...