MENÜ
DUYURULAR
SON 5 ÜYEMİZ
BEĞENİLENLER
Günün Şiiri: Haftanın Şiiri: Ayın Şiiri: Günün Yazısı: Haftanın Yazısı: Ayın Yazısı:
YEMENİ YAPIM
Ekleyen : Adem , 21 Ağustos 2016 Pazar Beğen
 

Harput\'ta geleneksel yöntem ve tekniklerle yapılan ayakkabılara yemeni adı verilir. Yemenicilik [ayakkabı yapımı]; Harput\'un ve son zamanlara kadar Elazığ\'ın en önemli geçim kaynaklarından birini oluştururdu. Eski Harput\'ta ve günümüz Elazığ’ ında halen yemeniciler çarşısı adıyla anılan bir çarşı bulunmaktadır. Günümüzde tamamen unutulmaya yüz tutmuş yemeniler, altı kösele, üstü ise deriden yapılmış olup, son derece sağlıklı ve kullanışlı ayakkabılardı. Bugün özellikle çevre köylerden yemeni yaptırmak için istek gelmesine rağmen, yemeni yapacak usta bulunmadığından bu talepler karşılanamamaktadır.

Sadece bir yemeni ustasının kaldığı yemeniciler çarşısında şimdi fabrikasyon ayakkabılar satılmakta, bazı eski ustalar da dükkanlarında ayakkabı tamiri ile birlikte kundura yapmaktadırlar. Yemenicilik sanatının unutulmaya başlamasının en büyük sebebi, yemeni yapımının zahmetli olması ve bu işe genç kalfa ve ustaların ilgi duymamasıdır. Ancak; Elazığ\'da yemeniciliğin unutulmasına karşılık kundura yapımı oldukça yaygındır.

Yemeninin bize Halep\'ten oraya da Yemen\'den geçtiği bilinmektedir. İlk defa Yemen Ekber adında birisi tarafından yapılmasından dolayı bu adı aldığı söylenir. Oldukça sağlıklı bir ayakkabı olan yemeniyi diğer ayakkabılardan ayıran özellik taban ile yüzünün birleştiği yerin tamamı ile dikişli ve dönme olmasıdır. Yani yemeni önce dikilmekte sonra çevrilerek içi dışına getirilmekte ve asıl giyiliş şeklini almaktadır.
 
Diğer bir özelliği ökçesiz oluşudur.Yemeni yapımında taban olarak; tabaklanmış sığır ve manda derisinden yapılan ve \"gön\" ismi verilen deri kullanılır. Sığır derisi boyalımanda derisi ise kendi renginde boyasızdır. Yemeninin yüzü ise \"sahtiyan\" denilen tabaklanmış keçi derisidir. Sahtiyan adı verilen derinin dört rengi vardır. Bunlar siyahgül şeftali denilen parlak kırmızı ve annabi adı verilen mor ileyalnızca \"edik\" cinsinde (çizmenin kısa şekli) kullanılan sarı renktir.
 
Yemeninin içinde \"meşin\" denilen tabaklanmış koyun derisi kullanılır. Tabaklanmış oğlak derisinden yapılan sızı kayışıyemeninin sahtiyan ile meşin kısmını birleştirmeye yarar. Yemeninin dikiminde kullanılan iplik ise; \"gön sızı\" veya \"saya ipliği\'\'dir. Bu ipliğingön ve meşin içinden kolayca geçmesi ve zaman içinde çürümemesi içinipe balmumu sürülür. Yemeninin yüzündeki sahtiyan ileiç kısmındaki meşinsızı ile birbirine dikildikten sonra kalan kısmını yapıştırmaya yarayan maddeye \"çiriş\" adı verilir. Çiriş su ile yoğrulup hamur haline getirilerek kullanılır.


 
 http://4.bp.blogspot.com/_yaQ4qoWuXpM/SKG9chwaAUI/AAAAAAAAA8c/Q7NN-TvELmA/s200/Yemeni.jpg

 
Yemeninin şekil bakımından ise beş çeşidi vardır. Bunlar; \"Halebi\"\"Merkup\"\"Burnu sivri\"\"Kulağı uzun\" ve \"Eğri simli\" adlarını alır.
Halebi modeli Halep\'ten gelmesi nedeni ile bu adı almıştır ve ilk kullanılan modeldir. Yüz kısmı ayağın iki yanına doğru girintilidir. Burnu yüze doğru kıvrıkkulağı uzundur. Annabi (Mor) ve gül şeftali renginde olur. Daha çok köylerde kullanılmıştır.
 
Merkup ise Halep ve Arap menşeilidir. Halebinin yüzüayağı bileğe kadar örttüğü haldemerkubun yüzü kısadır. Arka ve yanları aynı hizadadır ve kulaksızdır. Burnu değirmi (yuvarlak) ve düzdür. Şehirde sosyal durumu iyi olanlar tarafından kullanılmıştır.
 
Burnu sivri modelinin burnu kıvrıktır. Halebinin yalnız gön kısmı kıvrık olduğu halde burnu sivri modelinde yüzün sahtiyan kısmı da birlikte kıvrılmıştır. Yüzükulağı ve rengi halebi gibidir. Köylerde kullanım alanı bulmuştur.
Kulağı uzun modelinin yüzühalebi de olduğu gibi girintili değildir. Burnu sivri gibi ayağı tam örtmez ve merkup gibi ayak yüzünü açık bırakacak şekildedir. Siyahannabi (mor) ve gül şeftali (parlak kırmızı) renginde olur. Bu model şehirde kullanılmıştır.
 
Eğri simli modelinin ise yüzü merkup gibi kısadır. Burnu sivri gibi yukarı kalkık ve kıvrıktır. Gül şeftali renginde olur ve gümüş telle işlemelidir. Köylerde kadınlar ve gelinler giymiştir.
http://2.bp.blogspot.com/_yaQ4qoWuXpM/SKG8YXPl4ZI/AAAAAAAAA7s/wSikA7e91BI/s200/%C4%B0pli+Yemeni.jpg
 http://www.meleklermekani.com/imagehosting/yoresel2-6660.jpg
Yemeninin birde köylerde çiftçilerin dağlarda çobanın ve bekçinin giydiği \"Postal\" cinsleri vardır ki bunlar da; bekçi haydesiçiftçi haydesi adlarını alır. Ayrıca \"Edik\" denilen ve sadece sarı renkte olanköylerde gelinlerin giydiği kısa çizme modelini görüyoruz.
 
Şimdi seyirlik olan bu otantik ayakkabının oldukça sağlıklı bir giysi olduğunu kışın ayağı sıcak yazın serin tuttuğunu da belirterek Gaziantep\'in tüm Geleneksel El Sanatlarına sahip çıkılması gerektiğini ve halen bir çok dalında çok az ustası kalmış elleri öpülesi zenaatkârlarımızın Yerel İdarelerce maddi ve manevi desteklenmesi ve bu kişilerin birer kültür elçileri olarak değişik platformlarda yer almalarının sağlanması gerektiği görüşündeyim. Kültürümüzün gelecek nesillere tanıtılarak aktarılması en içten dileğimdir.
 

 

Not: Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, Resim,Tablo, kaligrafi, ebru, Fotoğraf, minyatür, hat, sedef, el işi, oya, bezeme, Telkari, kazaziye  benzeri çalışma  ve araştırmalarınızı, sitemize üye olarak ,  bize başvurarak ESA'da paylaşarak kültürümüze katkıda bulunabilir, kendinizi ve ürünlerinizi tanıtabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com
 


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...