MENÜ
DUYURULAR
SON 5 ÜYEMİZ
BEĞENİLENLER
LÜLE TAŞI VE ÇIKARILMASI
Ekleyen : Adem , 21 Ağustos 2016 Pazar Beğen

 

LÜLE TAŞI

Lüle kelimesi Farsça bir kelimedir. Ancak bu kelime XVI. yy. dan sonra Avrupa’ya oradan da ülkemize girerek milyonlarca insanı kendine bağımlı kılan tütün kelimesinden önce dilimize girmişti
r     

Lüle taşı yurt dışında çok rağbet gören özellikle pipo yapımı konusunda tercih edilen bir hammaddedir. Çin'in taklit edemediği tek hammadde olan lüle taşının yurt dışına ihracı yasaktır.

Lüle taşı, magnezyum ve silisyum esaslı ana kaya parçalarının yerin muhtelif derinliklerindeki başkalaşım katmanları içinde, hidrotermal etkilerle hidratlaşması sonucunda oluşmuş kayaçtır. Bu kayacı fark eden bir alman mineralog (E. F. Glocker) tarafından 19. yüzyıl ortalarında sepiolit olarak adlandırılmıştır. Sepiolit ismi mürekkep balığının yunanca ismi olan 'sepion'a ithafen verilmiştir. tr.wikipedia.org/wiki/Lüle- taşı

Bu mineralin Almanca ismi olan 'Meerschaum' (deniz köpüğü) da mineralin yoğunluğuna ithafendir. Lüle Taşı Magnezyum ve silisyum esaslı ana kaya parçalarının yerin muhtelif derinliklerindeki başkalaşım katmanları, içinde hidrotermal etkilerle hidratlaşması sonunda oluşmuştur. Kimyasal formulu Mg4Si6(OH)2.6H2O şeklindedir. ve yoğunluğu 0,988-1,279 gr/cm3 değerleri arasında değişir. Mikroskopik büyüklüktesi kristalleri düzensiz biçimde bağlanmıstır. Çok ince gözenekli yumuşak bir dokuya, beyaz ve beyaza yakın tonlarda bir renge sahiptir. http://www.hanemartcenter.com/tr/meerschaum.htm.

          Arkeolojik çalışmalar, Lüle Taşının yaklaşık 5000 yıl öncesinden bilindiğini ve değişik amaçlarla kullanıldığını göstermiştir. Günümüzde Lüle Taşı süs eşyası ve özellikle Pipo yapımında kullanılmaktadır. Pipo ile tütün içme alışkanlığının yaygınlaşması Lüle Taşının tüm dünyada tanınmasını sağlamıştır.

          Çıkarılması:

         Eskişehir dünya lületaşı rezervlerinin %70′ine sahiptir. “Beyaz Altın” ve “Denizköpüğü” adları da onun değerini ve rengini anlamlı bir şekilde ortaya koymaktadır.

          Lüle Taşı ve benzer minerallere Yunanistan’daki bazı adalar, Maravya, Fransa, İspanya ve Fas ve ABD'de rastlanmaktadır. Ticare olarak işlenebilir Lüle Taşı yakatlarının neredeyse tamamı yurdumuzda Eskişehir'de bulunur.Lüle taşından en çok pipo  yapılmasının amacı nikotin emme özelliğinden kaynaklanmaktadır. Ayrıca dokusu süngerimsi olan lületaşı, filtre gibi bulunduğu ortamı temizleme özelliğine sahiptir. Bu yüzden de astıma iyi gelen lüle taşı  Havayı da temizlemekltedir. Sigara içilen ortamlara lületaşı konulduğu zaman havanın temizlenmesi de sağlanmış olur.

          Oluşumu sağlayan tepkiler dolayısıyla,Lüle Taşı yeraltında ıslak halde bulunur. Lüle Taşının toprak içindeyken temizliğini, çıkarıldıktan sonra da kolay işlenmesini, gözenekli pasının tuttuğu bu doğal nem sağlar. Doğrudan veya işlendikten sonra kurutulan Lüle Taşı, kaybettiği nem oranında hafifler ve önemli bir direnç kazanır.


          Eskişehir ilinin batısında, kuzeydoğusunda ve güney doğusunda bulunan sahalarda, yüzeyle 300 metreyi aşan derinlikler arasında, içinde dağınık yumrular halinde Lüle Taşı bulunan başkalaşım katmanlarına rastlanır. Taşı elde etmek için yüzeyden itibaren dik inen kuyular kazılır. Toprak içinde kolayca ayırt edilen başkalaşım katmanlarına ulaşıldığında, bu katmanı takip eden yatay tüneller açılarak Lüle Taşı yumruları aranır. Bazı bölgelerde Lüle Taşı tabakaları yeraltı suları seviyesinden daha aşağıdadır. Buralardan Lüle Taşı çıkarabilmek için önce suyun boşaltılması gerekmektedir. Lüle Taşı çıkarılmasında büyük ölçüde insan gücünden ve uzun yıllar sonucunda kazanılmış tecrübelerden ve sezgilerden yararlanılır.

          Çok hafif ve gözenekli olan Lüle Taşı kurutulduktan sonra tekrar neme veya herhangi bir gaza maruz kalırsa bu nemi veya gazı büyük ölçüde emer. Tekrar kururken de bu nemin veya gazın içindeki artıkları bünyesinde tutar. Bu temel özelliği dolayısıyla çok uygun bir Pipo malzemesi aynı zamanda pek çok sanayi dalında iyi bir emici, filtre, yalıtım ve dolgu malzemesidir. Yaklaşık 300 yıldır büyük ölçüde dünyanın en kıymetli Pipolarının yapımında kullanılan Lüle Taşı, ilerleyen teknolojiye paralel olarak sanayide de vazgeçilmez bir yardımcı madde haline gelmiştir.



          Lüle Taşı İşlemecilği:


          Başlangıçta tamamen ihraç edilen ham Lüle Taşları Avrupa'da işlenmekteydi. Günümüzde ham Lüle Taşı ihracı önlenmiş ve tamamının, Cumhuriyet döneminde yetişmiş Eskişehir'li ustalar tarafından işlenmesi sağlanmıştır.

          Zarif narin yapısıyla tamamen özgün bir malzeme olan Lüle Taşının artık sadece tütün içim araçları değil, kullanım ve estetik değeri yüksek yepyeni eserler de üretilmektedir. Yeraltından çıkarılan Lüle Taşı bünyesindeki nemi kaybetmediği sürece kolayca işlenebilir. Lüle Taşı işlemeciliği yeteneklendirilmiş bıçaklarla Lüle Taşı üzerinde her türlü işleme yapılabilir.
http://www.hanemartcenter.com/tr/meerschaum.htm

          Genellikle ustaların kendilerince hazırlanan bu bıçakların ve benzeri araçların sayısı bazen elliye yaklaşır. Uzun süreli çalışmalarda nemini kaybederek sertleşen taş suya batırılarak yeniden yumuşatılabilir. Taşın doğal biçimine en uygun modelinin seçilmesi işletmede esastır. Böylece taşın mümkün olan en az fireyle değerlendirilesi sağlanır.

          Model konusunda en önemli kaynak gözle ve ustaların hayal gücüdür. Tasarlanın biçimde işlenen Lüle Taşı endirct ısıyla uzun sürede kurutulur ve çok ince zımparalanır. tamamlanan Lüle Taşı eserler beyazlatılmış ve yetir kadar ısıtılmış balmumuna batırılarak cilalanır. Yüzeyden itibaren sıcak balmumu emdirilmiş Lüle Taşı eserler ovularak parlatılır. Bu esnada effaf krem, sari renk alan Lüle Taşı, fildişine benzer bir görüntü kazanır. Bu yüzyılın başlarında, özellikle, hanımların parça taşlardan el temalarında boncuk çekmesiyle başlayan Lüle Taşı işlemeciliği Cumhuriyet yıllarından itibaren çok yönlü olarak gelişmiştir.


Lületaşının Eskişehir ile özdeşleşmiş olması, Türkiye’yi yurtdışında uzun süre tanıtması, ekonomimize önemli bir döviz girdisi sağlaması ve üretildiği bölgede istihdam sağlaması büyük bir kazançtır

 


ALINTI ADRESLERİ
  • .hanemartcenter.com/tr/meerschaum.
  • tr.wikipedia.org/wiki/Lüle- taşı
  • w.kulturelbellek.com/eskisehir-luletas

 

 

Not: Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, Resim,Tablo, kaligrafi, Fotoğraf, minyatür, hat ve  benzeri çalışma  ve araştırmalarınızı, sitemize üye olarak ,  bize başvurarak ESA'da paylaşabilir, kendinizi ve ürünlerinizi tanıtabilirisiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com

 

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...