MENÜ
ESA E- DERGİ
DUYURULAR
SON 5 ÜYEMİZ
BEĞENİLENLER
Maviciler Topluluğu Şiir Anlayışı
Ekleyen : ESA , 25 Ağustos 2016 Perşembe Beğen

 

Atilla İlhan, Hayatı, Edebi Yönü, Şiirlerinden Seçmeler 
 

 

Atilla İlhan, 'ın 1952-1956 yıllarında çıkardığı derginin adı olan " MAVİ " nin etrafında toplanan Orhan Duru, Ferit Edgü gibi sanatçıları oluşturduğu guruptur.Bu sanatçılar, Serbest Şiir ( I. Yeni , Garip Şiiri ) Akımı'na ve Orhan Veli'ye karşı çıkmış, şairane bir  Sanat anlayışının temsilcisi olmuşlardır.

 

Daha sonra mavi dergisi Özdemir Nutku'nun yönetimine geçti ve Atilla İlhan'ın savunduğu toplumsal geçekçiliğin (sosyal Realizm ) sözcüsü oldu.Dergi Nisan 1956'da çıkan 36. sayıdan sonra (son mavi) kapatıldı.

 

Ahmet Oktay,Yılmaz Gruda , Bekir Çiftçi, Ülkü Arman, Güner Sümer ve Ferit Edgü (bkz. Hilmi Yavuz www.zaman.com.tr/yazar.do? ) gibi genç öğrencilerin çıkardığı bir dergi olarak yayın hayatın başlamıştı. Şiirin ve edebiyatın toplumsal sorunları ele almasını , yeni bir toplumsal gerçekekçilik başlatmak isteyen gençler Atilla İlhan'dan bu konuda destek ve yardım istedler. Atilla İlhan'ı yeni bir şiir hareketinin kurulması yönünde teşvik etmeleri ve Atilla İlhan'ın bu dergide yazı ve şiirlerini yayınlaması Mavi şiirinin başlangıcı olmuştur. Derğinin kadrosunda : Attila iLHAN,Özdemir Nutku,Yılmaz Gruda,Ahmet Oktay,Demirtaş Ceyhun,Demir Özlü, Ece Ayhan, Tahsin Yücel gibi isimler vardır.1952-1956 yılalrında çıkardığı mavi dergisinin etrafında toplanan sanatçılar ( Orhan Duru, Ferit Edgü) Serbest Şiir ( I. Yeni , Garip Şiiri ) garipçilere karşı çıkmış, şairane bir sanat anlayışının temsilcisi olmuş; bir süre sonra da toplumsal gerçekliliğin sözcüsü olmuşlardır.

 

 

 

Bu topluluğun hedefinde Garip Akımı ve Orhan Veli vardır. Garipçilerin savunduğu birçok görüşe karşı çıkarak Garipçiler hareketin ve O. Veli'ye karşı bir tutum izlediler. Özellikle şiirin açık olması gerektiği anlayışı Maviciler tarafından tamamen reddedilmişti. Maviciler şiirin bütünüyle açık olamayacağını, anlam kapalılığının şiiri düzyazıdan ayıran önemli bir faktör olduğu görüşündedirler. Şiirin basit olamayacağını zengin benzetmeli, içli, derin olması gerektiğini savunmuşlardır. şairane bir sanat anlayışını savunmuşlardır. I Yeni şirini, kuru, duygusuz, ahenksiz, sıradan ve şairenelikten uzak olmakla suçlayan A. İlhan, şiirde şairaneliğe, duyguya , ahege ve sanatkaraneliğe değer verilmesi gerektiğini savunuyordu.

 

Atillâ İlhan, Mavi dergisinde "Sosyal Realizmin Münasebetleri yahut Başlangıç" adlı yazısında (sayı 21, 1 Temmuz 1954)Orhan Veli, Oktay Rifat veMelih Cevdet 'i "bomstiller" diye nitelemiştir. Aynı derginin yazarlarından Ahmet Oktay (d. 1933) " Orhan Veli'nin Yeri " (sayı 26, Ocak 1955 ) adlı yazısında " Orhan Veli eksik bir öncü ve eksik bir şairdi " hükmüyle, Garip akımının sığlığını anlatmıştı. Daha sonraları Mavi dergisindeki bu yazılardan hareketle bir yeni akım sayılmak istenmişse de, bu görüş rağbet bulmamıştır. Onlar Birinci Yeni hareketine karşı çıktıkları için bir bakıma İkinci Yeni 'nin öncüleri olarak değerlendirilmişlerse de Atillâ İlhan, buna da karşı çıkmış ve II. Yeni"yi "yozlukla" itham etmiştir.

 

Atillâ İlhan, Türk şiirinin " Batılı ve Türk olabilen bir esthetique ( estetik ) bir bileşime varabilme sorunu " içinde olduğunu, ancak önce Garip sonra II. Yeni Şiiri hareketinin şiirimizi "yozlaşmaya" götürdüğünü söyler. ( PROF.DR. İNCİ ENGİNÜN, CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK ŞİİRİ, TÜRK DİLİ TÜRK ŞİİRİ ÖZEL SAYISI, s.606-607.)

 

Atillâ İlhan, şiir anlayışını şöyle açıklar: " Şiirin kelimelerle değil, imgelerle yazıldığını bilen şairler için, kelime, diyalektik bir ilişkiler yumağıdır; bir kere, anlatacağı imgeyle ikincisi aynı imgeyi anlatmakla görevli öteki kelimelerle, üçüncüsü mısra içindeki özel şiir içindeki genel ses uyumuyla, dördüncüsü imgelerarası birlik ve karışıklıkların gelişme süreciyle bağlantılıdır. Çünkü (...) Kelimenin önemi, imgenin somutlaşmasında oynayacağı role göre değişir, bu rolü belirleyen ise kelimenin çağrışım yükü anlam boyutları ve imgeyle olan diyalektik bağlantısıdır" ( PROF.DR. İNCİ ENGİNÜN, CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK ŞİİRİ, TÜRK DİLİ TÜRK ŞİİRİ ÖZEL SAYISI, s.606-607. )

 

Şiirimize ve genç şairlere yönelttiği tenkitlerde heyecanın aklı bastırdığından şikâyetçidir: " Şiir, heyecanla aklın dengesini içerir. Heyecan, duygusal düzeydeki izlenimleri yoğunlaştırırsa, akıl bilgi düzeyindeki verileri şiire katar " der.

 

Şiir anlayışında, sadece şairlerin değil, " sinemadan resme, romandan toplumsal bilimlere değin, şiir dışında bir sürü disiplinin katkısı " olduğunu belirten Atillâ İlhan, " sinema tutkusunun hesaba katılmadan şiirinin değerlendirilemeyeceğini " açıklar.

Mavi şiirinde geleneksel şiir özelliklerimize dair unsurlardanda faydalanıldığı, yer yer itme , kafiyeye,Şiirde Ahenğe öneM verildiği görülür. Ritim ve duyguya değer vren Mavi şiirinde halk şiirimizde görülen iç seslerin , ikilemlerin, Şiirde Ahenk'in kelime ve deyiş tekrarlarının kullanıldığı da dikkati çeker.

Fakat  şiirlerinde bu özellikler olduğunu farkttiğimi Atilla İlhan'ın bu tutumları olduğu gibi Mavi şiirine mal etmek doğru değildir.

Mavicilerin belirli bir şiir stili yaratamadıkları, kayda değer bir kendine özgü şiir tarzı veya teoris oluşturamadıkları, Garip Şiir ve şairlri ile II. Yeniler ile polemik yapmaktan öteye belirgin bir fark yaratamadıkları söylenebilir.

 

 

Bu topluluk içerisinde A. İlhan'ın faal olduğu, diğer üyelerini pek de faal olamadıkları, dirençli , inatçı bir görüntü sergilemedikleri görülür.

 

MAVİ TARZINA UYGUN BİR ÖRNEK ŞİİR

RİNNA-RİNNAN-NAY

 

melengecin dalında çifte sığırcık diley çifte sığırcık

ciğerime ateş değdi öley diley öley gencecik

zehir pamuk ırgatlığı gavur gündelikçilik

rinna-rinnan-nay

yüreğim bölündü lay

damarlarım delindi

kan gider kan gider

melengecin dalında çifte saksağan diley çifte saksağan

boynumda dönüp batır öley diley şol kahbe devran

ağlarım bir yandan kan kusarım bir yandan

rinna-rinnan-nay

ellerim kırıldı lay

gözüm seli duruldu

kum gider kum gider

melengecin dalında çifte güvercin diley çifte güvercin

eğnimde göynek yok öley diley ayağım yalın

ölürsem kahrımdan öldüğüm bilin

rinna-rinnan-nay

yollarım kapandı lay

bulutlar parçalandı

gün gider gün gider

melengecin dalında çifte ispinoz diley çifte ispinoz

azıktan yetimim öley diley katıktan öksüz

dirliksiz düzensiz hanidir hürriyetsiz

rinna-rinnan-nay

künyemiz yazıldı lay

kervanımız dizildi

can gider can gider

A. iLHAN

 

Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com 


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...